ฟอนต์ไทย · COMMERCIAL

Thonburi

ธนบุรี

โดย Narongsak Chaiwong

Typography & Licensing Specialist, ThaiGraph · 4 กรกฎาคม 2569 · ปรับปรุง 5 สิงหาคม 2569

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ August 2026

ฟอนต์ธนบุรีคืออะไร

ฟอนต์ธนบุรี (Thonburi) คือฟอนต์ไทยแบบมีหัวของ Apple ที่ติดตั้งมากับ Mac OS X ตั้งแต่เวอร์ชัน 10.3 Panther (พ.ศ. 2546) และเป็นฟอนต์ระบบภาษาไทยบน iPhone และ iPad มาโดยตลอด ข้อมูลจากสเปซิเมนของ ThaiFaces ระบุเครดิตเป็น Apple (Singapore) มี 3 น้ำหนัก และครอบคลุมพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ และเลขไทยครบชุด รวมถึงอักษรละติน

ก่อนอ่านต่อ มีเรื่องที่ต้องแยกให้ชัดก่อนหนึ่งเรื่อง: คำว่า “ฟอนต์ธนบุรี” ในภาษาไทยชี้ไปที่ฟอนต์สองตัวคนละตัวกันโดยสิ้นเชิง หัวข้อถัดไปอธิบายว่าตัวไหนคือตัวไหน

ชื่อฟอนต์เป็นไปตามธรรมเนียมของ Apple ที่ตั้งชื่อฟอนต์ไทยตามย่านและสถานที่ในกรุงเทพฯ — พี่น้องร่วมชุดได้แก่ Krungthep, Ayuthaya, Sathu, Silom และ Sukhumvit Set ตามบันทึกในThai font collection ของ Jeff McNeill ส่วนธนบุรีเองคือย่านประวัติศาสตร์ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา และอดีตราชธานีของไทย

รากของฟอนต์นี้เก่ากว่าปีที่เปิดตัวบน Mac OS X: เมทาดาทาของ Thonburi Bold (เวอร์ชัน 13.0d1e1) ระบุ “Copyright 1992-2011 by Apple Inc.” สืบสายกลับไปถึงการรองรับภาษาไทยของ Apple ในต้นทศวรรษ 1990 ข้อควรระวังหนึ่งข้อ: โรงหล่อไทย PSL SmartLetter โปรโมตตัวเองว่าเป็น “The Font Company that sold to Apple” แต่ไม่มีแหล่งข้อมูลสาธารณะใดเชื่อม Thonburi เข้ากับ PSL โดยตรง เรื่องเล่าที่พูดต่อ ๆ กันมาว่า Thonburi มาจาก PSL จึงยังยืนยันไม่ได้ และไม่มีการบันทึกชื่อนักออกแบบรายบุคคล — มีเพียงเครดิตองค์กร Apple (Singapore)

ฟอนต์ธนบุรีมีสองตัว — คุณกำลังหาตัวไหน

คำว่า “ฟอนต์ธนบุรี” หรือ “อักษรธนบุรี” ในผลการค้นหาภาษาไทยหมายถึงฟอนต์คนละตัวได้สองแบบ: ฟอนต์ระบบของ Apple ที่โหลดแยกไม่ได้ กับฟอนต์ดิสเพลย์ชื่อ SOV_ThonBuri ที่โหลดฟรีได้จาก ฟอนต์.คอม เลือกดูจากตารางนี้ก่อน:

ถ้าคุณค้นหาเพราะเห็นตัวหนังสือไทยบน iPhone แล้วอยากรู้ว่าคือฟอนต์อะไร คำตอบคือ Thonburi ของ Apple ถ้าคุณกำลังหาฟอนต์ไทยลายป้ายเก่าย่านธนบุรีเพื่อเอาไปใช้งานออกแบบ คำตอบคือ SOV_ThonBuri ของ uvSOV ซึ่งหน้าเผยแพร่บน ฟอนต์.คอมระบุที่มาว่าถอดแนวทางจากป้ายเก่าที่วัดหนัง สมัยที่ธนบุรียังเป็นจังหวัด และจัดอยู่ในหมวด display / traditional / ป้าย

เรื่องสัญญาอนุญาตของ SOV_ThonBuri: หน้าสัญญาอนุญาตของ ฟอนต์.คอมระบุว่าดาวน์โหลดฟอนต์ในเว็บไปใช้ได้ฟรี และใช้ในงานออกแบบเชิงพาณิชย์ได้ เว้นแต่เจ้าของฟอนต์แต่ละรายจะกำหนดเงื่อนไขไว้เป็นอย่างอื่น ส่วนการนำไฟล์ฟอนต์ไปแจกจ่ายต่อทำไม่ได้ และการดัดแปลงเพื่อแจกจ่ายต้องขออนุญาตผู้ออกแบบก่อน ก่อนใช้กับงานลูกค้า ให้อ่านเงื่อนไขบนหน้าเผยแพร่ของฟอนต์นั้นอีกรอบเสมอ — หลักการเดียวกันนี้อธิบายไว้ในคู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย

ดาวน์โหลดฟอนต์ธนบุรีของ Apple ได้ไหม

ดาวน์โหลดไม่ได้ Thonburi ของ Apple ไม่มีขาย ไม่มีแจก และไม่มีบน Google Fonts หรือ CDN ใด ๆ สิทธิ์การใช้งานติดมากับ macOS และ iOS เท่านั้น ตาม Software License Agreement ของ Apple ถ้าคุณใช้ Mac อยู่แล้ว ฟอนต์อยู่ในเมนูฟอนต์ของคุณเรียบร้อย ถ้าไม่ใช่ ก็ไม่มีช่องทางได้มาอย่างถูกกฎหมายแบบแยกเดี่ยว

ไฟล์ Thonburi ที่ลอยอยู่ตามเว็บดาวน์โหลดฟอนต์ทั่วไปคือไฟล์ที่ถูกสกัดออกมาจากระบบปฏิบัติการ ซึ่งขัดกับสัญญาอนุญาตของ Apple การนำไปใช้ในงานลูกค้า งานพิมพ์ หรือฝังบนเว็บไซต์จึงมีความเสี่ยงทางกฎหมาย และไม่ใช่สิ่งที่เราแนะนำ

ทางออกที่ถูกต้องคือใช้ฟอนต์ไทยมีหัวที่แจกฟรีและมีสิทธิ์แจกจ่ายจริง ดูรายการทั้งหมดในหมวดฟอนต์ไทยฟรี

ฟอนต์ไทยบน iPhone คือฟอนต์อะไร

ตัวหนังสือไทยที่คุณเห็นในเมนู ข้อความ และแอปต่าง ๆ บน iPhone, iPad และ Mac คือ Thonburi ซึ่งเป็นฟอนต์แบบมีหัว ขณะที่ข้อความภาษาอังกฤษบนอุปกรณ์เดียวกันใช้ตระกูล San Francisco (SF Pro) ทั้งสองสคริปต์จึงมาจากฟอนต์คนละตระกูล ไม่ใช่ฟอนต์เดียวกัน

Apple เปิดให้ดาวน์โหลดฟอนต์ระบบบางส่วนได้ฟรีที่หน้า Apple Developer Fonts แต่รายการที่มีให้โหลดคือ SF Pro, SF Compact, SF Mono, New York และส่วนขยายสคริปต์อีกสี่ตัว ได้แก่ SF Arabic, SF Armenian, SF Georgian และ SF Hebrew — ไม่มีส่วนขยายภาษาไทยของ San Francisco ให้ดาวน์โหลด ฟอนต์ไทยของ Apple จึงอยู่ในระบบปฏิบัติการเท่านั้น

ความสำคัญของ Thonburi ต่อผู้ใช้ไทยเห็นได้ชัดที่สุดในปี 2556 เมื่อ iOS 7 รุ่นเบตาเปลี่ยนฟอนต์ระบบภาษาไทยจาก Thonburi ไปเป็น Sukhumvit ซึ่งเป็นฟอนต์ไม่มีหัวที่ออกแบบโดยคัดสรร ดีมาก เสียงตอบรับเชิงลบรุนแรงจน Apple ต้องถอยกลับมาใช้ Thonburi ใน iOS 7.0.1 — เหตุการณ์ที่บทความประวัติศาสตร์ตัวพิมพ์ไทยของ Typothequeบันทึกไว้ และบทความ Thai typography ของ Wikipediaจัดให้เป็นหมุดหมายสำคัญของข้อถกเถียงเรื่องฟอนต์มีหัวกับไม่มีหัว

อยากได้ฟอนต์แบบ iPhone บน Windows หรือ Android ทำอย่างไร

ทำไม่ได้แบบถูกลิขสิทธิ์ แต่มีฟอนต์ไทยมีหัวที่ฟรี ถูกกฎหมาย และให้ความรู้สึกในการอ่านใกล้เคียงกันมาก สี่ตัวที่ใช้แทนได้จริง:

• Noto Sans Thai Looped — ฟอนต์มีหัวจาก Google ภายใต้ OFL มี 9 น้ำหนัก ใกล้เคียงบทบาท “ฟอนต์ระบบ” ที่สุด และฝังบนเว็บได้เลย
• Sarabun — ม้างานไทยมีหัวสัญญาอนุญาตเปิด 8 น้ำหนัก เหมาะทั้ง UI และเอกสาร
• TH Sarabun PSK — ฟอนต์มาตรฐานเอกสารราชการไทย ฟรี ติดตั้งได้ทั้ง Windows และ macOS
• Leelawadee — ฟอนต์ไทยมีหัวที่ติดมากับ Windows คู่เทียบฝั่ง Microsoft ของ Thonburi

ส่วนบทเรียนจากฝั่งตรงข้าม: มีคำแนะนำตามอินเทอร์เน็ตให้แก้ระบบ Android หรือ Samsung เพื่อยัดไฟล์ฟอนต์ไทยของ Apple เข้าไป วิธีนั้นต้องคัดลอกไฟล์ที่มีลิขสิทธิ์ของ Apple จึงไม่ใช่ทางที่ถูกต้อง และเราไม่แนะนำ

การออกแบบตัวอักษรและโทน

Thonburi เป็นแซนส์ไทยแบบมีหัวเต็มรูป: พยัญชนะทุกตัวที่ตามธรรมเนียมต้องมีหัวยังคงหัวไว้ครบ และนั่นคือเหตุผลที่ผู้ใช้ไทยลุกขึ้นปกป้องมันในปี 2556 เพราะหัวกลมคือสิ่งที่ทำให้สายตาไทยแยกพยัญชนะออกจากกันได้เร็วที่สุดในขนาดเล็ก

เพราะถูกวาดมาเป็นฟอนต์อินเทอร์เฟซ ลำดับความสำคัญของการออกแบบจึงเป็นเรื่องความอ่านง่ายล้วน ๆ: หัวอักษรเปิดโล่งที่รอดในขนาดพิกเซลเล็ก คู่พยัญชนะหน้าตาคล้ายกันที่แยกแยะได้ชัด และวรรณยุกต์ที่ยังคงเห็นต่างกันในขนาดข้อความ UI ส่วนอักษรละตินที่มาคู่กันเป็นแซนส์แบบฮิวแมนิสต์เรียบ ๆ ที่ออกแบบให้นั่งเงียบ ๆ ข้างตัวไทย ไม่ใช่มาเด่นเอง

โทนโดยรวมคือความเป็นกลางแบบสาธารณูปโภค — Thonburi คือตัวหนังสือไทยที่ผู้ใช้ iPhone และ Mac ส่วนใหญ่อ่านทุกวันมาสองทศวรรษ จนไม่รู้สึกเหมือนเสียงที่ถูกออกแบบ แต่เป็นเสียงเริ่มต้นของแพลตฟอร์มไปแล้ว ถ้าอยากเห็นเสียงเริ่มต้นของฝั่ง Windows เทียบกัน ดู Cordia New

น้ำหนักและการเผยแพร่

Thonburi มี 3 น้ำหนัก — Light, Regular และ Bold — ติดตั้งมากับ Mac OS X 10.3 Panther ขึ้นไป ตามข้อมูลสเปซิเมนของ ThaiFaces ฟอนต์มาพร้อมระบบปฏิบัติการ ไม่ต้องติดตั้งเพิ่มและไม่ต้องซื้อแยก

ไม่มีอิตาลิก ไม่มีแกน variable และไม่มีการแจกจ่ายเป็นเว็บฟอนต์ สำหรับงานที่ต้องมีน้ำหนักมากกว่านี้ — เช่นพาดหัวที่ต้องหนากว่า Bold หรือ Thin สำหรับตัวเลขขนาดใหญ่ — ต้องเปลี่ยนไปใช้ตระกูลอื่นตั้งแต่ต้น ไม่ใช่ผสมกับ Thonburi ดูคลังฟอนต์ไทยทั้งหมดของเราสำหรับฟอนต์ที่ self-host ได้จริง

การใช้งานที่เหมาะสม

Thonburi คือตัวเลือกที่ถูกต้องเมื่อคุณออกแบบสำหรับแพลตฟอร์ม Apple และต้องการประสบการณ์อ่านไทยแบบมีหัวดั้งเดิมที่ผู้ใช้คุ้นเคยอยู่แล้ว โจทย์ที่เหมาะ:

• อินเทอร์เฟซแอป iOS และ macOS แบบเนทีฟที่เรนเดอร์ข้อความไทยด้วย system stack
• ม็อกอัปและโปรโตไทป์ UI ที่ต้องตรงกับสิ่งที่ผู้ใช้ไทยเห็นจริงบนอุปกรณ์ Apple
• เอกสาร Keynote และ Pages ที่ผลิตและแชร์ภายในระบบนิเวศ Apple
• งาน QA ด้านดีไซน์ — ตรวจว่าข้อความไทยจะเรนเดอร์จริงบน iPhone อย่างไรเมื่อไม่ฝังฟอนต์เอง

ที่ไม่เหมาะ: เว็บไซต์และผลิตภัณฑ์ข้ามแพลตฟอร์ม (ฝังฟอนต์ไม่ได้) งานอัตลักษณ์สิ่งพิมพ์ (ไม่มีน้ำหนักเสริม ไม่มีช่องทางซื้อสัญญาอนุญาต) และโปรเจกต์ใดก็ตามที่ต้องมีสิทธิ์แจกจ่าย

การจับคู่

Thonburi เข้าคู่ได้เป็นธรรมชาติที่สุดกับฟอนต์ในถิ่น Apple เดียวกัน หรือกับฟอนต์เนื้อหาไทยมีหัวแบบโอเพน สามคู่:

• Sukhumvit Set — พี่น้องไม่มีหัวที่ Apple ติดตั้งมาด้วยกัน สองตัวนี้ครอบคลุมโหมดมีหัว/ไม่มีหัวในระบบเดียว และการสลับบทบาทปี 2556 ก็เป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ตัวพิมพ์ไทย
• Sarabun — ม้างานไทยมีหัวสัญญาอนุญาตเปิด ตัวแทนตามธรรมชาติเมื่ออยากได้ความรู้สึกอ่านแบบ Thonburi แต่ต้องมีสิทธิ์ฝังฟอนต์
• Prompt — แซนส์เรขาคณิตไม่มีหัวแบบโอเพนสำหรับลำดับชั้น display เหนือข้อความเนื้อหา Thonburi ในม็อกอัปแพลตฟอร์ม Apple

สัญญาอนุญาต

Thonburi เป็นซอฟต์แวร์กรรมสิทธิ์ของ Apple อนุญาตให้คุณใช้ได้เฉพาะในฐานะส่วนหนึ่งของ macOS และ iOS ภายใต้ Software License Agreement ของ Apple อย่างที่สเปซิเมนของ ThaiFacesสรุปไว้ ผู้เป็นเจ้าของระบบใช้ได้ฟรี — แต่สิทธิ์นั้นเดินทางไปกับระบบปฏิบัติการ ไม่ใช่ไฟล์ฟอนต์ ห้ามสกัดไฟล์ ห้ามแจกจ่ายต่อ และห้ามเสิร์ฟเป็นเว็บฟอนต์

สำหรับโปรเจกต์ที่ต้องการฟอนต์ไทยที่แจกจ่ายได้ ทางเลือกฟรีมีให้เลือกแข็งแรง: Noto Sans Thai Looped และ Sarabun สำหรับแซนส์มีหัวสัญญาอนุญาตเปิด TH Sarabun PSK สำหรับเอกสารราชการ และ Prompt เมื่อต้องการเสียงสมัยใหม่แบบไม่มีหัว — ทั้งหมด self-host ได้โดยไม่ต้องคุยเรื่องสัญญาอนุญาต

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ August 2026