ฟอนต์ไทย · FREE
TH Fah Kwang
ฟ้ากว้าง
ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ October 2026
วิธีติดตั้งและใช้งาน
- Windows — ดาวน์โหลดไฟล์ .zip แตกไฟล์ แล้วคลิกขวาที่ไฟล์ .ttf/.otf → “ติดตั้ง” (Install)
- macOS — ดับเบิลคลิกไฟล์ .ttf/.otf แล้วกด “ติดตั้งฟอนต์” (Install Font) ใน Font Book
- เว็บ — โฮสต์ไฟล์ฟอนต์เองแล้วประกาศด้วย @font-face ใน CSS
ดูตัวอย่าง TH Fah Kwang
ฟอนต์ TH Fah Kwang เป็นฟอนต์จากฟาวน์ดรีสำหรับใช้งานบนเดสก์ท็อป จึงฝังเป็นเว็บฟอนต์ฟรีเพื่อแสดงตัวอย่างสดในหน้านี้ไม่ได้ ดูรูปทรงตัวอักษรจริงได้จากภาพตัวอย่างด้านบน หรือพิมพ์ข้อความของคุณเองในเครื่องมือทดสอบฟอนต์ไทย เพื่อเทียบกับฟอนต์ทางเลือกฟรีจาก Google Fonts
TH Fah Kwang คือฟอนต์อะไร
TH Fah Kwang (ฟ้ากว้าง) คือฟอนต์แห่งชาติลำดับที่ 13 ออกแบบโดยทีมสิบเอ็ด (กิตติ ศิริรัตนบุญชัย และนิวัฒน์ ภัทโรวาสน์) เผยแพร่ฟรีโดย SIPA ร่วมกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาผ่าน f0nt.com เมื่อ 28 มิถุนายน 2550 มี 4 รูปแบบ คือ Regular, Italic, Bold และ Bold Italic ต่อมาเมื่อ 7 กันยายน 2553 คณะรัฐมนตรีประกาศให้ฟอนต์ชุดนี้ทั้ง 13 ตัวเป็น “ฟอนต์แห่งชาติ” ตามที่วิกิพีเดียบันทึกไว้
ชื่อ “ฟ้ากว้าง” แปลตรงตัวว่าท้องฟ้าที่กว้าง และบอกบุคลิกของฟอนต์ได้ดี เพราะตัวอักษรกินพื้นที่แนวนอนมากกว่าฟอนต์ไทยทั่วไป ทีมสิบเอ็ดฝังชื่อทีมไว้ในไฟล์ฟอนต์ด้วย ช่องผู้ผลิตในตาราง name ของทุกไฟล์เขียนไว้แค่ “11”
หน้านี้พูดถึง ไฟล์ต้นฉบับจาก SIPA ส่วน Fahkwang บน Google Fonts เป็นรุ่นที่ Cadson Demak นำมาปรับปรุงในปี 2561 (ค.ศ. 2018) ชื่อคล้ายกันจนคนสับสนบ่อย แต่ไฟล์ ขนาดตัวอักษร จำนวนน้ำหนัก และสัญญาอนุญาตต่างกันทั้งหมด หัวข้อถัดไปเทียบให้ดูทีละข้อ ดูฟอนต์ชุดเดียวกันทั้ง 13 ตัวได้ที่หมวดฟอนต์แห่งชาติ
TH Fah Kwang ต่างจาก Fahkwang บน Google Fonts อย่างไร
ทั้งสองเป็นแบบตัวอักษรเดียวกัน แต่เป็นคนละไฟล์ TH Fah Kwang คือไฟล์ปี 2549 จาก SIPA มี 4 รูปแบบ ใช้สัญญาอนุญาตของกรมทรัพย์สินทางปัญญาและ SIPA ส่วน Fahkwang คือรุ่นที่ Cadson Demak วาดใหม่ในปี 2561 มี 12 สไตล์ ใช้สัญญาอนุญาต OFL วิกิพีเดียระบุว่า Fahkwang บน Google Fonts “Based on TH Fah Kwang” เราดาวน์โหลดไฟล์ทั้งสองชุดมาเปิดดูเมื่อ 19 ตุลาคม 2569 ตารางนี้จึงมาจากตัวไฟล์จริง
| TH Fah Kwang (ต้นฉบับ SIPA) | Fahkwang (Google Fonts) | |
|---|---|---|
| ชื่อที่เห็นในเมนูฟอนต์ | TH Fah kwang | Fahkwang |
| ผู้ออกแบบ | ทีมสิบเอ็ด (กิตติ ศิริรัตนบุญชัย, นิวัฒน์ ภัทโรวาสน์) | Google Fonts ระบุผู้ออกแบบเป็น Cadson Demak |
| รูปแบบ | 4 ไฟล์: Regular, Italic, Bold, Bold Italic | 12 สไตล์: น้ำหนัก 200–700 ทั้งตัวตรงและตัวเอน |
| เวอร์ชันในไฟล์ | Version 1.100 | Version 1.000 (ลิขสิทธิ์ 2018) |
| อักขระที่รองรับ | 490 ตัว (ไทย ละตินพื้นฐาน เลขไทย) | 725 ตัว (เพิ่มละตินขยายและภาษาเวียดนาม) |
| ความสูงตัว ก ที่ขนาดพอยต์เท่ากัน | 0.41 em | 0.57 em (ใหญ่กว่าราว 1.4 เท่า) |
| สัญญาอนุญาต | สัญญาอนุญาต DIP&SIPA (ไฟล์ .txt ในชุด zip) | SIL Open Font License |
| ดาวน์โหลดจาก | f0nt.com ไฟล์ 13-TH-Fah-Kwang.zip | Google Fonts |
ข้อที่มีผลกับงานจริงมากที่สุดคือขนาด ตัวอักษรของรุ่น Google ใหญ่กว่าที่ขนาดพอยต์เดียวกัน ถ้าเปิดเอกสารที่จัดหน้าด้วย TH Fah Kwang แล้วเปลี่ยนไปใช้ Fahkwang ข้อความจะยาวขึ้นและหน้าจะเลื่อน ในทางกลับกัน ถ้าจะเปลี่ยนจากต้นฉบับมาใช้รุ่นใหม่ ให้ลดขนาดพอยต์ลงก่อนแล้วค่อยปรับ
อีกข้อคือ Google Docs, Sheets และ Slides มีฟอนต์ชื่อ “Fah Kwang” ให้เลือกตั้งแต่ปี 2562 ตามประกาศของ Google Workspace ฟอนต์ตัวนั้นคือรุ่น Google Fonts ไม่ใช่ไฟล์ต้นฉบับของ SIPA
การออกแบบตัวอักษรและโทน
TH Fah Kwang เป็นฟอนต์ไทยแบบมีหัวสำหรับพาดหัว โครงตัวอักษรกว้างและค่อนข้างเหลี่ยม เส้นหนาและเส้นบางต่างกันชัดเจน ได้แรงบันดาลใจจากพาดหัวหนังสือพิมพ์ไทยในยุคตัวเรียงโลหะ คำอธิบายนี้มาจาก README ของ Cadson Demak ซึ่งเขียนถึงแบบตัวอักษรนี้ว่าเป็น “The revival of an old fashion display from hot metal type era” มีโครงสี่เหลี่ยม และกล้าใช้สัดส่วนที่กว้างกว่าที่ตัวไทยมักทำกัน
ผลที่เห็นบนหน้ากระดาษคือคำที่ดูมั่นคงและเปิดโล่ง ตัวอักษรยังเป็นแบบมีหัว คนที่อ่านภาษาไทยจึงอ่านได้ทันที แต่ความกว้างกับคอนทราสต์ของเส้นทำให้ข้อความดูเป็นหัวเรื่องมากกว่าเนื้อความ README สรุปว่าเหมาะกับ “news and document headline and sub headline”
ตัวละตินที่มาในไฟล์ต้นฉบับเป็นซานส์เรียบ ๆ ขนาดใกล้เคียงตัวไทย ใช้กับคำภาษาอังกฤษหรือตัวเลขอารบิกที่แทรกอยู่ในหัวเรื่องได้ แต่ไม่ได้ออกแบบมาเป็นฟอนต์ละตินเต็มรูปแบบ
น้ำหนักและการดาวน์โหลด
TH Fah Kwang มี 4 ไฟล์ TrueType คือ Regular, Italic, Bold และ Bold Italic อยู่ในไฟล์ 13-TH-Fah-Kwang.zip บนหน้า 13 ฟอนต์แห่งชาติของ f0nt.com หน้าเผยแพร่นั้นแสดงยอดโหลดของ TH Fah Kwang 673,368 ครั้ง (อ่านค่าเมื่อ 19 ตุลาคม 2569)
วิธีติดตั้งบน Windows ตามคำแนะนำของไมโครซอฟท์ คือคลิกขวาที่ไฟล์ .zip เลือก Extract แล้วคลิกขวาที่ไฟล์ .ttf ทั้ง 4 ไฟล์ เลือก Install จากนั้นปิดแล้วเปิด Word ใหม่ ในเมนูแบบอักษรให้พิมพ์หา TH Fah kwang (k ตัวเล็ก ตามชื่อที่ฝังในไฟล์) ไม่ใช่ชื่อไฟล์ “TH Fahkwang”
ถ้างานเป็นเว็บไซต์ แอป หรืองานที่ต้องการน้ำหนักบางกว่า Regular ให้ใช้ Fahkwang ซึ่งมีน้ำหนัก 200 ถึง 700 และโหลดเป็นเว็บฟอนต์ได้ อยากเห็นหน้าตากับข้อความของตัวเองก่อน ลองที่เครื่องมือทดสอบฟอนต์ไทย
การใช้งานที่เหมาะสม
TH Fah Kwang เหมาะกับหัวเรื่องและหัวข้อย่อยในเอกสารที่อยากได้ฟอนต์แห่งชาติที่มีบุคลิกมากกว่าสารบรรณ งานที่เข้ากัน
- หัวเรื่องรายงาน จดหมายข่าว และเอกสารประชาสัมพันธ์ภายในหน่วยงาน
- พาดหัวบอร์ดประกาศ โปสเตอร์ และสไลด์นำเสนอที่อยากได้กลิ่นหนังสือพิมพ์ไทยยุคเก่า
- หัวข้อในเอกสารที่เนื้อความใช้ TH Sarabun New หรือ TH Sarabun PSK ซึ่งเป็นฟอนต์แห่งชาติชุดเดียวกัน
ที่ไม่เหมาะ คือเนื้อความยาว เพราะตัวที่กว้างและคอนทราสต์สูงทำให้อ่านเหนื่อยเมื่อเป็นย่อหน้ายาว และเนื้อความของหนังสือราชการ ซึ่งมติคณะรัฐมนตรีปี 2553 เน้นให้ใช้ TH Sarabun PSK
สัญญาอนุญาต
TH Fah Kwang ใช้ได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายภายใต้สัญญาอนุญาตของกรมทรัพย์สินทางปัญญาและ SIPA ที่แนบมาในชุด zip ไม่ใช่ OFL ใช้ทำงาน ทำซ้ำ และแจกจ่ายได้ แต่ห้ามขายตัวไฟล์ฟอนต์ และถ้าจะแก้ไขฟอนต์ต้องแจ้งเจ้าของลิขสิทธิ์เป็นลายลักษณ์อักษรและห้ามใช้ชื่อเดิม เงื่อนไขสี่ข้อในไฟล์ DIP&SIPA Font License Agreement มีดังนี้
- ใช้ได้โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย ทำซ้ำ ศึกษา ดัดแปลง และแจกจ่ายได้ แต่ห้ามขายฟอนต์ต้นฉบับหรือฉบับดัดแปลงแยกเดี่ยว เว้นแต่ขายรวมไปกับโปรแกรมคอมพิวเตอร์อื่น
- ก่อนดัดแปลงต้องแจ้งเจ้าของลิขสิทธิ์เป็นลายลักษณ์อักษร
- ฉบับดัดแปลงห้ามใช้ชื่อที่สงวนไว้ ซึ่งรวม TH Fah Kwang ทั้ง 4 รูปแบบ
- ฉบับดัดแปลงต้องเผยแพร่ด้วยสัญญาอนุญาตเดียวกันนี้
สัญญาฉบับนี้ไม่ได้เขียนห้ามการใช้งานเชิงพาณิชย์ สิ่งที่ห้ามคือการขายตัวไฟล์ฟอนต์ ส่วนการฝังฟอนต์ใน PDF ค่า fsType ในไฟล์เป็น 0 ซึ่งข้อกำหนด OpenType นิยามว่าฝังได้โดยไม่จำกัด อ่านภาพรวมสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทยแต่ละแบบได้ที่คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย และบทเรียนอื่นที่หมวดตัวอักษรไทย
ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ October 2026
แหล่งอ้างอิง
- หน้าเผยแพร่ '13 ฟอนต์ฟรีมาตรฐาน จากสำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ (SIPA)' บน f0nt.com ลงวันที่ 28 June 2007 ระบุว่า 'TH Fah Kwang ออกแบบโดย ทีม สิบเอ็ด (คุณกิตติ ศิริรัตนบุญชัย, คุณนิวัฒน์ ภัทโรวาสน์)' ให้ดาวน์โหลดเป็นไฟล์ 13-TH-Fah-Kwang.zip แสดงยอดโหลด 673,368 ครั้ง (อ่านค่าเมื่อ 19 ตุลาคม 2569) และระบุ 'ข้อตกลง: คลิกดาวน์โหลด = ยอมรับสัญญาอนุญาต' พร้อมขอให้อ่าน 'สัญญาอนุญาตที่แนบไปกับตัวฟอนต์'—f0nt.com — 13 ฟอนต์ฟรีมาตรฐาน จาก SIPA (accessed Oct 19, 2026)
- ชุด 13-TH-Fah-Kwang.zip ที่ f0nt.com ส่งให้ (redirect ไปยัง wp-content/files/sipafonts/13-TH-Fah-Kwang.zip ขนาด 243,212 ไบต์ SHA-256 c84defc4af5e4dd1b8c0c9bd25d23b1962a8998d5b58f5700468eff6eb0d1869) มีไฟล์ TrueType 4 ไฟล์ชื่อ TH Fahkwang.ttf, TH Fahkwang Italic.ttf, TH Fahkwang Bold.ttf, TH Fahkwang Bold Italic.ttf และไฟล์ 'DIP&SIPA Font License Agreement.txt' ตาราง name ของทุกไฟล์ระบุชื่อตระกูล 'TH Fah kwang' เวอร์ชัน 'Version 1.100' ผู้ผลิต '11' และลิขสิทธิ์ 'Copyright (c) 2006 by Department of Intellectual Property (DIP), Ministry of Commerce and Software Industry Promotion Agency (Public Organization) (SIPA). All rights reserved.' ค่า OS/2 fsType เป็น 0 ไฟล์ Regular มี 498 glyph และ map อักขระ 490 ตัว—f0nt.com — ชุด 13-TH-Fah-Kwang.zip ดาวน์โหลดและตรวจสอบด้วย fontTools โดย ThaiGraph (accessed Oct 19, 2026)
- ไฟล์ 'DIP&SIPA Font License Agreement.txt' ในชุด zip ระบุว่าฟอนต์ 'เป็นลิขสิทธิ์ร่วมกันของกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ และสำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)' ข้อ (1) อนุญาตให้ใช้โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย ทำซ้ำ ศึกษา ดัดแปลง และแจกจ่ายได้ แต่ห้ามนำฟอนต์ต้นฉบับหรือฉบับดัดแปลงออกจำหน่าย 'เว้นแต่เป็นการจำหน่ายรวมติดไปกับโปรแกรมคอมพิวเตอร์อื่น' ข้อ (2) ต้องแจ้งเจ้าของลิขสิทธิ์เป็นลายลักษณ์อักษรก่อนดัดแปลง ข้อ (3) ฉบับดัดแปลงห้ามใช้ชื่อที่สงวนไว้ ซึ่งรวม 'TH Fah Kwang, TH Fah Kwang Italic, TH Fah Kwang Bold, TH Fah Kwang Bold Italic' ข้อ (4) ฉบับดัดแปลงต้องใช้สัญญาอนุญาตเดียวกัน—DIP&SIPA Font License Agreement (ไฟล์ในชุด 13-TH-Fah-Kwang.zip จาก f0nt.com) (accessed Oct 19, 2026)
- วิกิพีเดียระบุว่าเมื่อ 7 กันยายน 2553 คณะรัฐมนตรีประกาศให้ 13 ฟอนต์เป็นฟอนต์สาธารณะในชื่อ 'ฟอนต์แห่งชาติ' TH Fah Kwang เป็นลำดับที่ 13 ชื่อ 'ฟ้ากว้าง' แปลว่า 'the sky is wide' หรือ 'the wide sky' ออกแบบโดยทีมสิบเอ็ด (กิตติ ศิริรัตนบุญชัย และนิวัฒน์ ภัทโรวาสน์) ตระกูล Fahkwang บน Google Fonts 'Based on TH Fah Kwang' มติดังกล่าวสั่งให้หน่วยงานรัฐใช้ฟอนต์ชุดนี้ 'especially TH Sarabun PSK' ในเอกสารราชการ และในปี 2018 Cadson Demak ร่วมกับ Google Fonts ปรับปรุงฟอนต์แห่งชาติทั้ง 13 ตัว เพิ่มน้ำหนักและ hinting แล้วเผยแพร่ภายใต้ Open Font License—Wikipedia, National Fonts (accessed Oct 19, 2026)
- METADATA.pb ของ Fahkwang ในคลัง Google Fonts ระบุ license 'OFL' designer 'Cadson Demak' date_added '2018-08-22' หมวด SANS_SERIF มี 12 สไตล์ (น้ำหนัก 200, 300, 400, 500, 600, 700 ทั้งตัวตรงและตัวเอน) รองรับ subsets latin, latin-ext, thai และ vietnamese และลิขสิทธิ์ 'Copyright 2018 The Fahkwang Project Authors (https://github.com/cadsondemak/Fah-Kwang)'—Google Fonts repository, ofl/fahkwang/METADATA.pb (accessed Oct 19, 2026)
- README ของคลัง cadsondemak/Fah-Kwang อธิบายว่า Fah Kwang คือ 'The revival of an old fashion display from hot metal type era' มีโครงสี่เหลี่ยม 'Square silhouette' คงคอนทราสต์เส้นหนา-บางที่เห็นได้ชัด ใช้สัดส่วนกว้าง และย้อนกลับไปหาสไตล์พาดหัวหนังสือพิมพ์ยุคหนึ่ง จึงเป็น 'an interesting choice for news and document headline and sub headline' และระบุ 'Designed by Kitti Sirirattanabunchai and Niwat Phattharowat'—GitHub, cadsondemak/Fah-Kwang README (accessed Oct 19, 2026)
- หน้า specimen ของ thaifaces ระบุ TH Fah Kwang 'ปีที่เผยแพร่ : พ.ศ. ๒๕๕๐' 'เงื่อนไข : อนุญาตให้ใช้งานฟรี ตามสัญญาอนุญาต' และ 'ออกแบบโดย ทีม สิบเอ็ด (กิตติ ศิริรัตนบุญชัย | นิวัฒน์ ภัทโรวาสน์)'—Thaifaces specimen — TH Fah Kwang (accessed Oct 19, 2026)
- ThaiGraph วัดกรอบของตัว ก (U+0E01) ในไฟล์ Regular ทั้งสองรุ่นด้วย fontTools ได้ความสูง 0.407 em ใน TH Fahkwang.ttf และ 0.570 em ใน Fahkwang-Regular.ttf จาก Google Fonts (ราว 1.4 เท่า) ทั้งสองไฟล์ใช้ 1,000 หน่วยต่อ em และ map อักขระ 490 กับ 725 ตัวตามลำดับ ไฟล์ Google Fonts ระบุเวอร์ชัน 'Version 1.000; ttfautohint (v1.6)' การเรนเดอร์เทียบกันแสดงว่าทั้งสองรุ่นเป็นตัวไทยแบบมีหัว—ThaiGraph — วัดและเรนเดอร์ไฟล์ TH Fahkwang.ttf (f0nt.com) เทียบกับ ofl/fahkwang/Fahkwang-Regular.ttf (Google Fonts) (accessed Oct 19, 2026)
- ข้อกำหนด OpenType ของไมโครซอฟท์นิยามค่า fsType 0 ว่า 'Installable embedding: the font may be embedded, and may be permanently installed for use on a remote systems, or for use by other users.'—Microsoft Learn — OpenType specification, OS/2 table, fsType (accessed Oct 19, 2026)
- Google Workspace Updates (กุมภาพันธ์ 2562) ประกาศเพิ่มฟอนต์ไทยจากชุด 'National Fonts' ใน Docs, Sheets และ Slides รวมถึง Fah Kwang, Kodchasan, Krub, Charmonman และ Srisakdi และระบุว่า 'We updated the collection so that it could be part of Google Fonts in 2019.'—Google Workspace Updates blog — Additional Thai fonts available in Docs, Sheets, and Slides (accessed Oct 19, 2026)
- ไมโครซอฟท์อธิบายการเพิ่มฟอนต์ใน Windows ว่า ถ้าไฟล์ฟอนต์ถูกบีบอัดเป็น .zip ให้คลิกขวาที่โฟลเดอร์ .zip แล้วเลือก Extract จากนั้น 'Right-click the fonts you want and select Install' ฟอนต์จะใช้ได้ในทุกแอป Microsoft 365—Microsoft Support — Add a font (accessed Oct 19, 2026)