ข้ามไปยังเนื้อหา
ไทยกราฟ

ฟอนต์ไทยฟรี

ฟอนต์ไทยฟรีคือฟอนต์ที่ดาวน์โหลดและใช้งานได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย และส่วนใหญ่ในหน้านี้อยู่ภายใต้สัญญาอนุญาต SIL Open Font License (OFL) จึงใช้เชิงพาณิชย์ได้อย่างถูกกฎหมาย ทุกฟอนต์ด้านล่างตรวจสอบสัญญาอนุญาตกับต้นฉบับของผู้ผลิตแล้ว มีลิงก์ดาวน์โหลดฟรีโดยตรงและวิธีติดตั้งในแต่ละหน้า อ่านเพิ่มเรื่องคู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย หรือทดสอบฟอนต์ด้วยข้อความของคุณเอง

72 ฟอนต์ในหมวดหมู่นี้ — คลิกที่รายการใดก็ได้เพื่อเปิดหน้าฉบับสมบูรณ์พร้อมน้ำหนักและวิธีติดตั้ง

SIL Open Font License อนุญาตให้ทำอะไรได้บ้าง

OFL ให้สิทธิ์ในการใช้ ศึกษา คัดลอก รวม ฝัง ดัดแปลง เผยแพร่ซ้ำ และขายสำเนาของฟอนต์ โดยไม่มีค่าใช้จ่าย สำหรับงานออกแบบทุกประเภทรวมถึงงานเชิงพาณิชย์ ไม่ต้องขออนุญาตและไม่ต้องจ่ายเงิน ตัวบทฉบับทางการของเวอร์ชัน 1.1 ลงวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2007 ระบุการให้สิทธิ์ไว้ในประโยคเดียวว่า "Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a copy of the Font Software, to use, study, copy, merge, embed, modify, redistribute, and sell modified and unmodified copies of the Font Software, subject to the following conditions"

เอกสาร OFL-FAQ ของ SIL ตอบคำถามที่นักออกแบบถามจริง เรื่องงานพิมพ์ โลโก้ และสินค้าที่ผลิตจากรูปตัวอักษร (ข้อ 1.1) ตอบว่า "Yes. You are very welcome to do so. Authors of fonts released under the OFL allow you to use their font software as such for any kind of design work" เรื่องการฝังฟอนต์ในเอกสาร (ข้อ 1.12) ตอบว่า "Yes, either in full or a subset" และเรื่องเว็บฟอนต์ (ข้อ 2.1) ตอบว่า "Yes! Go ahead!" ในสัญญาอนุญาตไม่มีข้อจำกัดเรื่องประเภทของเนื้อหาเลย

OFL ห้ามอะไร — สามข้อที่คนพลาดบ่อยที่สุด

ห้ามขายฟอนต์เดี่ยว ๆ ห้ามใช้ชื่อที่สงวนไว้กับเวอร์ชันที่ดัดแปลง และงานต่อยอดต้องอยู่ภายใต้ OFL ต่อไป

  1. ห้ามขายฟอนต์โดยลำพัง เงื่อนไขข้อ 1 เขียนว่า "Neither the Font Software nor any of its individual components, in Original or Modified Versions, may be sold by itself" เหตุผลอยู่ในข้อ 1.6 ว่า "The intent is to keep people from making money by simply redistributing the fonts" การขายรวมกับอย่างอื่นทำได้ ข้อ 1.5 อนุญาตให้รวมฟอนต์ OFL ไปกับฟอนต์เชิงพาณิชย์ได้ "as long some other font or software is also on the disk"
  2. ห้ามใช้ชื่อที่สงวนไว้ (Reserved Font Name) เงื่อนไขข้อ 3 เขียนว่า "No Modified Version of the Font Software may use the Reserved Font Name(s) unless explicit written permission is granted by the corresponding Copyright Holder" ข้อ 5.1 นิยามไว้ว่าเป็น "font names, or portions of font names, that the author has chosen to reserve for use only with the Original Version of the font" ถ้าคุณบีบ ปรับรูป หรือทำฮินติงใหม่ให้ฟอนต์ OFL คุณต้องเปลี่ยนชื่อ ThaiGraph Condensed เป็นตัวอย่างจริง เพราะเป็นงานต่อยอดแบบบีบจาก Anuphan จึงต้องใช้ชื่อใหม่
  3. สัญญาอนุญาตติดไปกับไฟล์ เงื่อนไขข้อ 5 ระบุว่าฟอนต์ "must be distributed entirely under this license, and must not be distributed under any other license" คุณจึงเปลี่ยนงานต่อยอดไปอยู่ภายใต้สัญญาอนุญาตแบบปิดไม่ได้

ถ้าผิดข้อใดข้อหนึ่ง สัญญาอนุญาตสิ้นสุดทันที ตัวบทเขียนว่า "This license becomes null and void if any of the above conditions are not met"

ในหน้านี้ไม่ได้มีแค่ OFL

จากฟอนต์ 72 ตัวด้านบน มี 36 ตัวที่เป็น OFL ส่วนอีก 36 ตัวอยู่ภายใต้ห้าระบบที่มีกติกาต่างกันจริง การเรียกรวมกันว่า "ฟอนต์ไทยฟรี" ถูกต้องแต่ไม่ช่วยอะไร นี่คือ 36 ตัวที่เหลือ

ระบบสัญญาอนุญาตจำนวนข้อที่ต่างจาก OFL
GPL v2+ พร้อมข้อยกเว้นฟอนต์ (TLWG)7งานต่อยอดที่เป็นฟอนต์ต้องเปิดต่อ แต่เอกสารได้รับการยกเว้น
เงื่อนไขแบบ Bitstream Vera1ดัดแปลงได้แต่ต้องเปลี่ยนชื่อ ห้ามขายฟอนต์เดี่ยว
GPL (JS Technology)5เปิดต่อ ไม่มีข้อยกเว้นฟอนต์ระบุไว้ในไฟล์
เงื่อนไขฟอนต์แห่งชาติ DIP-SIPA8ต้องแจ้งเจ้าของลิขสิทธิ์เป็นลายลักษณ์อักษร กติกาเรื่องชื่อไม่เหมือนกันทุกตัว
การอนุญาตรายบุคคลจากผู้ออกแบบ15ต้องอ่านหน้าเผยแพร่ เงื่อนไขต่างกันรายฟอนต์

ข้อยกเว้นฟอนต์ของ GPL คือข้อที่คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทยส่วนใหญ่ไม่พูดถึง และเป็นข้อที่สำคัญที่สุด ถ้าไม่มีข้อนี้ การฝังฟอนต์ GPL ลงใน PDF หรือ EPUB อาจทำให้เอกสารทั้งฉบับกลายเป็นงานต่อยอดที่ต้องเปิดตาม GPL ไฟล์ COPYING ของ fonts-tlwg ให้ข้อยกเว้นนี้ไว้ชัดว่า "As a special exception, if you create a document which uses this font, and embed this font or unaltered portions of this font into the document, this font does not by itself cause the resulting document to be covered by the GNU General Public License" ข้อนี้เองที่ทำให้ Garuda Kinnari Norasi Loma Purisa Sawasdee และ Umpush ใช้ในงานส่งมอบเชิงพาณิชย์ได้

ตัวที่เป็นข้อยกเว้นซ้อนข้อยกเว้นคือ Waree ไฟล์เดียวกันระบุว่า Waree ไม่ได้อยู่ภายใต้ GPL แต่อยู่ภายใต้เงื่อนไขของ Bitstream ซึ่งอนุญาตให้ทำซ้ำและดัดแปลงได้ โดยเวอร์ชันที่ดัดแปลงต้องเปลี่ยนชื่อให้ไม่มีคำว่า Bitstream หรือ Vera และห้ามขายตัวฟอนต์โดยลำพัง

"โหลดฟรี" กับ "ใช้เชิงพาณิชย์ได้ฟรี" เป็นสิทธิ์คนละอย่างกัน f0nt.com นิยามหมวดใช้งานส่วนตัวได้ฟรีไว้ว่า "ฟอนต์ที่ผู้สร้างสรรค์อนุญาตให้ใช้งานเฉพาะงานส่วนตัว ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้เท่านั้น" แยกจากหมวดใช้งานเชิงพาณิชย์ได้ฟรี ณ วันที่ตรวจสอบ สองหมวดนี้มีรายการยาว 81 หน้า และ 27 หน้าตามลำดับ ไม่มีฟอนต์จากหมวดใช้ส่วนตัวอยู่ในหน้านี้เลย ดูหมวดที่อัตราส่วนในโลกจริงแย่ที่สุดได้ที่ฟอนต์ลายมือไทย

ฟอนต์แห่งชาติ และสามตัวที่กติกาไม่เหมือนใคร

ฟอนต์แห่งชาติที่รัฐจัดทำใช้ได้ฟรีจริง แต่ไม่ใช่ OFL และสามในสิบสามตัวมีเงื่อนไขที่กลับด้านกับกฎเรื่องการเปลี่ยนชื่อของ OFL ชุดนี้เผยแพร่เมื่อ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2550 (ค.ศ. 2007) จากการประกวดที่กรมทรัพย์สินทางปัญญาจัดร่วมกับ SIPA ตามบันทึกการเผยแพร่ของ f0nt.com ส่วนบทความ National Fonts ของวิกิพีเดียบันทึกการรับรองไว้ว่า "On 7 September 2010, the Council of Ministers officially announced the thirteen fonts as the public fonts, naming them the 'national fonts'" และหน่วยงานราชการ "were required to cease to use the private sector's fonts by 5 December 2010"

ความซับซ้อนถูกบันทึกไว้โดย เทพพิทักษ์ การุญบุญญานันท์ ผู้ดูแลแพ็กเกจฟอนต์ไทยมายาวนาน ในกระทู้ thai-linux-foss-devel ว่า "มีอยู่ 3 ฟอนต์ที่มี license แตกต่างจากเพื่อน คือ TH Charmonman, TH Srisakdi, TH Charm of AU ซึ่งเจ้าของลิขสิทธิ์ไม่ใช่ DIP-SIPA แต่เป็นของ ศ.ดร. ศรีศักดิ์ จามรมาน" จุดที่ต่างคือ ขณะที่เงื่อนไขมาตรฐานห้ามใช้ชื่อเดิมกับเวอร์ชันที่ดัดแปลง สามตัวนี้กลับกำหนดให้ผู้ดัดแปลงคงชื่อเดิมไว้แล้วเติมเลขเวอร์ชันต่อท้าย เช่น "TH Srisakdi 1.0" ซึ่งตรงข้ามกับเงื่อนไขข้อ 3 ของ OFL พอดี เว็บนี้มีหนึ่งในสามตัวนั้นคือ TH Charm of AU ดูชุดเต็มได้ที่ฟอนต์แห่งชาติ

วิธีตรวจสอบสัญญาอนุญาตก่อนใช้เชิงพาณิชย์

สี่ขั้นตอนนี้ ทำตามลำดับ ครอบคลุมเกือบทุกกรณี

  1. หาไฟล์สัญญาอนุญาต ไม่ใช่หน้าดาวน์โหลด เปิดไฟล์บีบอัดแล้วมองหา OFL.txt, LICENSE, COPYING หรือ README ข้อความโฆษณาที่เขียนว่า "ฟรี" ไม่ใช่สัญญาอนุญาต
  2. ระบุว่าเป็นระบบไหน ถ้าเป็น OFL ใช้เชิงพาณิชย์ได้ทันที ถ้าเป็น GPL ให้เช็กข้อยกเว้นฟอนต์ก่อนฝัง ถ้าเป็นการอนุญาตรายบุคคล ให้อ่านประโยคจริง เช่นหน้าเผยแพร่ของ Anakotmai เขียนว่า "สามารถดาวน์โหลดใช้งานได้อย่างอิสระรวมทั้งเชิงพาณิชย์" ส่วนอะไรที่เขียนว่าใช้ส่วนตัวเท่านั้น ตัดออกจากงานลูกค้าได้เลย
  3. เช็กกติกาการดัดแปลงและการตั้งชื่อแยกอีกชั้น สิทธิ์ในการใช้กับสิทธิ์ในการดัดแปลงเป็นคนละเรื่อง OFL บังคับให้เปลี่ยนชื่อ ส่วนฟอนต์ของ ศ.ดร. ศรีศักดิ์ จามรมาน บังคับตรงกันข้าม
  4. เช็กเว็บฟอนต์และการฝังในแอปอีกชั้น สัญญาอนุญาตแบบเปิดครอบคลุมอยู่แล้ว แต่แบบเชิงพาณิชย์เดสก์ท็อปส่วนใหญ่ไม่ครอบคลุม ดูที่ฟอนต์ไทยพรีเมียม

ฉบับเต็มอยู่ที่คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย ถ้าอยากลองก่อนตัดสินใจ พิมพ์ข้อความของคุณลงในเครื่องมือทดสอบฟอนต์ไทย หรือไล่ดูตามหน้าตาที่หมวดซานเซริฟ มีหัว และไม่มีหัว

ชื่อเรียกและคำค้นที่ใช้กัน

หน้านี้ถูกค้นด้วยหลายชื่อ

เลือกชมตามแหล่งที่มาและสัญญาอนุญาต

หมวดหมู่ทั้งหมด · ฟอนต์ไทยทั้งหมด 124 แบบ