ฟอนต์ไทย · FREE

TH Sarabun PSK

สารบรรณ

โดย Narongsak Chaiwong

Typography & Licensing Specialist, ThaiGraph · 16 กรกฎาคม 2569 · ปรับปรุง 8 กันยายน 2569

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ September 2026

TH Sarabun PSK คือฟอนต์อะไร

TH Sarabun PSK คือฟอนต์ไทยแบบมีหัวต้นฉบับที่กลายเป็นมาตรฐานหนังสือราชการไทย เผยแพร่ฟรีบน f0nt.com เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2550 (ค.ศ. 2007) ออกแบบโดยคุณศุภกิจ เฉลิมลาภ และคณะรัฐมนตรีมีมติวันที่ 7 กันยายน 2553 (ค.ศ. 2010) ให้หน่วยงานฝ่ายบริหารใช้ฟอนต์นี้ในหนังสือราชการ เป็นหนึ่งใน 13 ฟอนต์แห่งชาติที่ SIPA ร่วมกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาเผยแพร่

มติปี 2553 ไม่ใช่คำแนะนำ แต่เป็นคำสั่งให้เลิกใช้ฟอนต์ของเอกชนภายในวันที่ 5 ธันวาคม 2553 และระบุชื่อฟอนต์ที่ต้องเลิกใช้ไว้ชัดเจน ได้แก่ Angsana New Browallia New Cordia New และ EucrosiaUPC ของไมโครซอฟท์ ชื่อฟอนต์เองก็บอกโจทย์อยู่แล้ว เพราะ “สารบรรณ” หมายถึงงานเอกสาร

ข้อเท็จจริงสองข้อจากประวัตินี้คือเหตุผลที่หน้านี้มีอยู่ หนึ่ง ราชกิจจานุเบกษาใช้ TH Sarabun PSK มาตั้งแต่มกราคม 2554 โดยเล่มแรกคือเล่ม 128 ตอน 1 ก ลงวันที่ 7 มกราคม 2554 สอง ชื่อที่เขียนอยู่ในระเบียบราชการ แม่แบบของกระทรวง และแม่แบบวิทยานิพนธ์ของมหาวิทยาลัย คือสตริง “TH Sarabun PSK” ไม่ใช่ชื่อของรุ่นปรับปรุงที่ออกมาทีหลัง อ่านภาพรวมธรรมเนียมเอกสารไทยได้ที่คู่มือไทโปกราฟีไทย

หน้านี้เจาะเฉพาะ PSK คือดาวน์โหลด ติดตั้ง แก้ปัญหาฟอนต์เพี้ยนหลังอัปเดต Windows และเรื่องที่ PSK ต่างจากรุ่นถัดมา ส่วนเรื่องของตระกูลสารบรรณทั้งหมด ได้แก่ ฟอนต์ราชการ 13 แบบกับมติ ครม. ปี 2553, ตัวแปร TH Sarabun IT๙, การใช้ใน Google Docs และ Canva และการเทียบสามตระกูลอย่างละเอียด รวมอยู่ที่หน้าหลัก TH Sarabun New ฉบับภาษาอังกฤษของหน้านี้อยู่ที่ TH Sarabun PSK (English)

TH Sarabun PSK ดาวน์โหลดฟรีไหม

TH Sarabun PSK ดาวน์โหลดได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย เพราะ SIPA และกรมทรัพย์สินทางปัญญาเผยแพร่ฟอนต์แห่งชาติทั้ง 13 แบบให้ใช้โดยไม่คิดเงินผ่าน f0nt.com หน้าเผยแพร่ชุดนั้นมียอดดาวน์โหลดกว่า 2.6 ล้านครั้ง (อ่านค่าเมื่อ 22 สิงหาคม 2569) ไม่มีรุ่นเสียเงิน ไม่มีรุ่นทดลอง และไม่มีเหตุผลที่จะต้องซื้อจากใคร

แต่ “ฟรี” กับ “เสรี” ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน และตรงนี้คือจุดที่ PSK ต่างจากรุ่นถัดมาจริง ๆ ไฟล์ PSK ปี 2550 เผยแพร่ภายใต้เงื่อนไขของ SIPA เอง ไม่ใช่สัญญาอนุญาตซอฟต์แวร์เสรีมาตรฐาน เดือนกันยายน 2553 บนเมลลิงลิสต์ของกลุ่มนักพัฒนา Thai Linux Working Group ผู้ใช้ชื่อ wd เขียนไว้ว่า “ฟอนต์ SarabunPSK ขนาดใกล้เคียงของวินโดวส์ แต่ข้ออนุญาตมีปัญหา ทำเสร็จแล้วใช้ชื่อเดิมไม่ได้” ซึ่งทำให้แจกจ่ายต่อได้ไม่แพร่หลาย

ข้อจำกัดนั้นคือสิ่งที่ SIPA และกรมทรัพย์สินทางปัญญาแก้ในปี 2554 f0nt.com ระบุตรง ๆ ว่าทั้งสองหน่วยงาน “ได้ร่วมกันแก้ไขสัญญาอนุญาตฟอนต์ TH Sarabun ตัวนี้ใหม่เป็น GPL 2.0 + Font exception เพื่อให้เป็นฟอนต์ที่เสรียิ่งขึ้น” และสัญญาอนุญาตใหม่นั้นผูกอยู่กับ TH Sarabun New ไม่ใช่ไฟล์ PSK เดิม อ่านคำอธิบายสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทยแบบเข้าใจง่ายที่ คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย

น้ำหนักทั้งหมดของ TH Sarabun PSK

TH Sarabun PSK มี 4 น้ำหนัก คือ Regular, Italic, Bold และ Bold Italic ไม่มี Light ไม่มี Medium ไม่มี Black และไม่มีน้ำหนักสำหรับงานดิสเพลย์ เพราะฟอนต์แห่งชาติถูกจ้างออกแบบมาเป็นฟอนต์เอกสาร สองน้ำหนักพร้อมตัวเอนคือสเปกทั้งหมด

คลัง GitHub ของชุมชนที่มิเรอร์ไฟล์ PSK ไว้ ยืนยันโครงสร้างสี่ไฟล์เดียวกัน คือตัวตรง ตัวเอน ตัวหนา และตัวหนาเอน เราไม่เผยแพร่ชื่อไฟล์ภายในชุด zip ทางการ เพราะไม่มีแหล่งใดที่ตรวจสอบได้ระบุเนื้อหาของชุดที่ SIPA เผยแพร่ และคลังมิเรอร์นั้นไม่ใช่ช่องทางเผยแพร่ทางการ

อัปเดต 8 กันยายน 2569: เราดาวน์โหลดชุด 07-TH-Sarabun-PSK.zip จาก f0nt.com โดยตรงและเปิดดูแล้ว ชุดทางการมีห้าไฟล์ คือ THSarabun.ttf, THSarabun Bold.ttf, THSarabun Italic.ttf, THSarabun Bold Italic.ttf (ทุกไฟล์ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2549) และ DIP&SIPA Font License Agreement.txt สังเกตว่าชื่อไฟล์ไม่มีคำว่า PSK แต่ชื่อตระกูลที่ฝังในไฟล์คือ TH SarabunPSK (ไม่มีเว้นวรรคหน้า PSK) และเวอร์ชันที่ฝังคือ “Version 1.1 2006” ชื่อไฟล์แบบ THSarabunPSK Regular.ttf ที่มิเรอร์ของชุมชนใช้จึงเป็นการตั้งชื่อใหม่ ไม่ใช่ชื่อต้นฉบับ ค่า SHA-256 ของทุกไฟล์อยู่ในหัวข้อดาวน์โหลดด้านล่าง

เทียบกันแล้ว TH Sarabun New ก็มีโครงสร้างสี่สไตล์เหมือนกัน โดย Font Library ระบุไว้ภายใต้ GNU GPL ว่ามี Regular, Bold, Italic และ Bold Italic โครงสร้างเดียวกัน แต่คนละชื่อตระกูล ดูฟอนต์ที่เหลือในชุดได้ที่ ฟอนต์แห่งชาติ หรือไดเรกทอรีฟอนต์ไทยทั้งหมด

PSK ย่อมาจากอะไร

ไม่มีแหล่งข้อมูลที่เผยแพร่ต่อสาธารณะแหล่งใดที่เราตรวจสอบได้ อธิบายว่าตัวอักษร PSK ย่อมาจากอะไร เราตรวจสอบบทความฟอนต์แห่งชาติทั้งในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษและภาษาไทย หน้าเผยแพร่ 13 ฟอนต์จาก SIPA บน f0nt.com และหน้าเผยแพร่ TH Sarabun New บน f0nt.com ไม่มีหน้าใดนิยามตัวย่อนี้ แม้แต่ผู้เผยแพร่ฟอนต์เอง

เรื่องนี้สำคัญกว่าที่คิด เพราะตัวย่อท้ายชื่อคือสิ่งเดียวที่แยกชื่อฟอนต์สองชื่อซึ่งทำงานต่างกันในแม่แบบเอกสาร คนจึงสันนิษฐานว่ามันต้องมีความหมายเฉพาะ เป็นไปได้ว่ามันคือรหัสภายในจากตอนส่งประกวดเมื่อปี 2550 แต่เราจะไม่เดา และถ้าเจอหน้าเว็บที่ขยายตัวย่อ PSK เป็นคำเต็มอย่างมั่นใจ ให้ถือว่าไม่มีที่มา จนกว่าจะชี้แหล่งอ้างอิงได้

สิ่งที่ตัวย่อบอกได้แน่นอนคือคุณถือไฟล์ไหนอยู่ “TH Sarabun PSK” คือต้นฉบับปี 2550 “TH Sarabun New” คือรุ่นปรับปรุงปี 2554 ส่วน “Sarabun” เฉย ๆ คือฉบับที่วาดใหม่บน Google Fonts และช่องเลือกแบบอักษรจะมองทั้งสามชื่อเป็นคนละตระกูลกันทั้งหมด

TH Sarabun PSK กับ TH Sarabun New ต่างกันอย่างไร

ติดตั้งทั้งคู่ แล้วเลือกตามงาน ใช้ TH Sarabun PSK เมื่อแม่แบบ แบบฟอร์ม หรือระเบียบระบุชื่อนี้ และใช้ TH Sarabun New เมื่อต้องการสัญญาอนุญาตที่เสรีกว่า หรือกำลังแก้ปัญหาการแสดงผลภาษาไทยใน Office บน macOS คำแนะนำที่บอกให้เปลี่ยนจาก PSK ไปใช้ New ทั้งหมด ไม่มีแหล่งข้อมูลรองรับ

เริ่มจากสิ่งที่ต่างกันจริง คุณศุภกิจ เฉลิมลาภ ให้สัมภาษณ์ beartai เมื่อปี 2559 ว่ารุ่นปรับปรุงแก้ “การแสดงผลให้คมชัดยิ่งขึ้น เมื่อใช้ในขนาดที่เล็ก แต่ว่าโดยทางกายภาพของฟอนต์แล้ว ไม่ว่าจะเป็นหน้าตา ช่องไฟ ระยะบรรทัดฯ ทุกอย่างเหมือนกันทั้งหมด” แปลว่ารูปตัวอักษรไม่ได้เปลี่ยน สิ่งที่เปลี่ยนคือการเรนเดอร์บนหน้าจอ

การแก้เรื่องเรนเดอร์นั้นมีเป้าหมายเฉพาะ เอกสารเผยแพร่ของ สวทช. ที่ถ่ายทอดคำชี้แจงจาก SIPA อธิบายว่า “ฟอนต์ TH Sarabun New แก้ปัญหาตัวหนังสือบางและจางบน Windows XP ของแท้” และเอกสารฉบับเดียวกันระบุว่าการพิมพ์หนังสือราชการตามระเบียบงานสารบรรณ สำนักนายกรัฐมนตรี “อนุญาตให้ใช้ได้เฉพาะฟอนต์ TH Sarabun PSK” พร้อมขอให้หน่วยงาน “กลับมาใช้ฟอนต์ TH Sarabun PSK เพียงฟอนต์เดียว” ด้วยเหตุผลเชิงปฏิบัติว่า “การใช้ฟอนต์ต่างกัน จะต้องมานั่งจัดหน้าเอกสารกันใหม่ทุกครั้ง”

มีอีกข้อที่ต่างกันในทางปฏิบัติ Blognone รายงานเมื่อกรกฎาคม 2561 โดยอ้างคำแถลงของไมโครซอฟท์ว่าฟอนต์ Thai Sarabun PSK ใช้ได้ใน Office 365 แล้ว เราไม่พบหน้าเว็บของไมโครซอฟท์ที่ยืนยันเรื่องนี้ในวันนี้ จึงควรถือเป็นข่าวประชาสัมพันธ์ปี 2561 ไม่ใช่เอกสารปัจจุบันของไมโครซอฟท์ ถ้าเป็นจริง หมายความว่าเครื่องที่ลง Office มาตรฐานจะมีชื่อ PSK ให้เลือก แต่อาจไม่มีชื่อ New

อัปเดต 8 กันยายน 2569: พบแล้ว หน้า Cloud fonts in Office ของไมโครซอฟท์เองระบุ “TH SarabunPSK”, “TH SarabunPSK Bold”, “TH SarabunPSK Bold Italic” และ “TH SarabunPSK Italic” อยู่ในรายการ cloud fonts และอธิบายว่า “Cloud fonts are available to Microsoft 365 subscribers” ข่าวปี 2561 จึงยืนยันได้ด้วยเอกสารของไมโครซอฟท์ ข้อสรุปเชิงปฏิบัติคือผู้ใช้ Microsoft 365 เลือก TH SarabunPSK ได้เลยโดยไม่ต้องติดตั้ง (โหลดจากคลาวด์เมื่อเลือกครั้งแรก) ส่วน Office แบบซื้อขาด และ TH Sarabun New บนทุกเครื่อง ต้องติดตั้งไฟล์เอง

ถ้าเปลี่ยนจาก PSK เป็น New ในเอกสารเดิม อะไรจะพัง

เลย์เอาต์ไม่พัง เพราะทั้งสองฟอนต์ใช้รูปตัวอักษร ช่องไฟ และระยะบรรทัดชุดเดียวกัน ตำแหน่งตัดบรรทัดและจำนวนหน้าจึงคงเดิม สิ่งที่พังคือการจับคู่ชื่อฟอนต์ ความต่างข้อนี้คือความเสี่ยงทั้งหมดของเรื่องนี้

เพราะเมตริกเหมือนกันทุกอย่าง การเปลี่ยน TH Sarabun PSK เป็น TH Sarabun New ในเอกสารจึงไม่ทำให้บรรทัดขยับแม้แต่บรรทัดเดียว ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่ค่อยเกิดขึ้น ถ้าเปลี่ยนไปใช้ฟอนต์ไทยตัวอื่นในแม่แบบราชการ ข้อความจะไหลข้ามหน้าและบล็อกลงนามอาจหลุดไปอยู่หน้าถัดไป

ปัญหาทั้งหมดอยู่ที่สตริง “TH Sarabun PSK” ล้วน ๆ

• แม่แบบ สไตล์ หรือช่องฟอร์มที่ระบุชื่อ TH Sarabun PSK จะไม่จับคู่กับเอกสารที่ตั้งเป็น TH Sarabun New เพราะเป็นคนละชื่อตระกูล ไม่ใช่คนละสไตล์ในตระกูลเดียวกัน
• เอกสารที่ต้องตรวจตามระเบียบซึ่งระบุชื่อ TH Sarabun PSK อาจถูกตีกลับเพราะชื่อฟอนต์ ไม่ว่าหน้ากระดาษจะดูเหมือนกันแค่ไหน
• เครื่องที่ติดตั้งไว้เพียงตัวใดตัวหนึ่ง เมื่อเปิดไฟล์ของอีกตัวจะเกิดการแทนที่ฟอนต์ และตัวแทนที่อาจมีเมตริกไม่ตรงกันเลย
• ไฟล์ PDF ที่ฝัง New ไว้ จะตรวจไม่พบว่าเป็น PSK เมื่อมีคนตรวจสอบรายชื่อฟอนต์ในไฟล์

แนวปฏิบัติที่ปลอดภัยสำหรับคนที่ทำงานกับหน่วยงานไทยคือ ติดตั้งทั้งสองตระกูล ตั้งเอกสารด้วยชื่อที่ปลายทางระบุ และอย่าคาดหวังว่าโปรแกรมจะมองว่า PSK กับ New เป็นสิ่งเดียวกัน เพราะมันไม่ใช่

วิธีดาวน์โหลดและติดตั้ง TH Sarabun PSK

ดาวน์โหลด TH Sarabun PSK จากหน้าเผยแพร่ 13 ฟอนต์แห่งชาติของ SIPA บน f0nt.com แตกไฟล์ แล้วติดตั้งให้ครบทั้งสี่น้ำหนัก ไม่ใช่เฉพาะตัวตรง f0nt.com คือช่องทางที่ SIPA ใช้เผยแพร่ชุดนี้ ส่วนเว็บรวมฟอนต์ที่เต็มไปด้วยโฆษณามักมีไฟล์รุ่นเก่าและไม่มีข้อดีใดเหนือกว่า ถ้าลิงก์ของ f0nt.com เปิดไม่ได้ (เว็บปฏิเสธการดาวน์โหลดตรงที่ไม่ผ่านหน้าเว็บของตัวเอง) ใช้มิเรอร์ของ ThaiGraph ในหัวข้อ “ดาวน์โหลดไฟล์ต้นฉบับ TH Sarabun PSK จาก ThaiGraph” ด้านล่าง ซึ่งเป็นไฟล์เดียวกันทุกไบต์และมีค่าแฮชกำกับ

บน Windows ไมโครซอฟท์ระบุขั้นตอนไว้ว่า ดาวน์โหลดไฟล์ฟอนต์ซึ่งมักมาในรูป .zip คลิกขวาที่โฟลเดอร์ .zip แล้วเลือก Extract จากนั้นคลิกขวาที่ไฟล์ฟอนต์ที่ต้องการแล้วเลือก Install และถ้ามีข้อความขออนุญาตเปลี่ยนแปลงเครื่อง หากเชื่อถือแหล่งที่มาให้คลิก Yes อีกวิธีที่ไมโครซอฟท์ระบุคือลากไฟล์ไปวางในโฟลเดอร์ C:\Windows\Fonts ซึ่ง Windows จะติดตั้งให้เอง จากนั้นปิดและเปิด Word ใหม่เพื่อให้อ่านรายชื่อฟอนต์อีกครั้ง แล้วตั้งขนาด 16 พอยต์

ขั้นตอนแบบละเอียดสำหรับ Windows 11 ซึ่งเป็นกรณีที่คนติดปัญหามากที่สุด

1. แตกไฟล์ 07-TH-Sarabun-PSK.zip จะได้ไฟล์ .ttf สี่ไฟล์ (THSarabun.ttf, THSarabun Bold.ttf, THSarabun Italic.ttf, THSarabun Bold Italic.ttf) และไฟล์สัญญาอนุญาตหนึ่งไฟล์
2. คลิกไฟล์ .ttf ไฟล์แรก กด Shift ค้างแล้วคลิกไฟล์สุดท้าย เพื่อเลือกทั้งสี่ไฟล์พร้อมกัน
3. คลิกขวา เลือก Show more options (หรือกด Shift+F10) แล้วเลือก Install for all users คำสั่งนี้ซ่อนอยู่ในเมนูขั้นสองของ Windows 11 และเป็นคำสั่งที่ถูกต้องสำหรับเครื่องสำนักงาน เพราะติดตั้งลง C:\Windows\Fonts ให้ทุกบัญชีและทุกโปรแกรมเห็นตรงกัน ส่วน “Install” ธรรมดาติดตั้งให้เฉพาะผู้ใช้ปัจจุบัน และบางโปรแกรมอาจมองไม่เห็น
4. ปิด Word, Excel และ PowerPoint ทุกหน้าต่างแล้วเปิดใหม่ Office อ่านรายชื่อฟอนต์ตอนเปิดโปรแกรม
5. ตรวจว่ารายการฟอนต์มี “TH SarabunPSK” และเมื่อกดตัวหนา Word ใช้ไฟล์ Bold จริง ไม่ได้สังเคราะห์ตัวหนาปลอม ถ้าตัวหนาดูหนาผิดปกติหรือเบลอ แปลว่าลงไม่ครบสี่ไฟล์

บน macOS แอปเปิลระบุไว้สี่วิธีใน Font Book คือ File > Add Fonts to Current User แล้วดับเบิลคลิกไฟล์ ลากไฟล์ไปที่ไอคอน Font Book ใน Dock แล้วคลิก Install ลากไฟล์เข้าหน้าต่าง Font Book หรือดับเบิลคลิกไฟล์ใน Finder แล้วคลิก Install macOS รองรับ TrueType ซึ่งเป็นรูปแบบที่ TH Sarabun ใช้ และบทความของแอปเปิลครอบคลุมตั้งแต่ macOS Tahoe 26 ย้อนไปถึง High Sierra

บนมือถือใช้วิธีข้างต้นไม่ได้เลย ทั้ง iOS และ Android เวอร์ชันมาตรฐานไม่เปิดให้ไฟล์ .ttf ที่โหลดมากลายเป็นฟอนต์ระบบ สิ่งที่ทำได้จริงอยู่ในวิธีลงฟอนต์ไทยในมือถือ

ถ้าฟอนต์ไทยแสดงผลผิดหลังติดตั้ง ให้เริ่มจาก File > Validate Selection ใน Font Book ไอคอนสีเขียวคือผ่าน สีเหลืองคือคำเตือน สีแดงคือไม่ผ่าน สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือไฟล์ซ้ำหรือไฟล์เสีย และการตรวจสอบจะเจอก่อนที่คุณจะไปโทษโปรแกรม

ดาวน์โหลดไฟล์ต้นฉบับ TH Sarabun PSK จาก ThaiGraph

ThaiGraph โฮสต์ชุด 07-TH-Sarabun-PSK.zip ของ f0nt.com ไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของเราเอง ไฟล์ตรงกับต้นฉบับทุกไบต์ ไม่มีการเปลี่ยนชื่อหรือแก้ไข และเราเผยแพร่ค่า SHA-256 ของทุกไฟล์ให้ตรวจสอบได้ สัญญาอนุญาตที่แนบมาในชุด zip ข้อ (1) อนุญาตให้ “reproduce, study, adapt and distribute this Font Computer Program” โดยห้ามเพียงการขายไฟล์ฟอนต์เดี่ยว เราไม่ขาย ไม่ดัดแปลง และแนบไฟล์สัญญาอนุญาตต้นฉบับไปด้วย

ไฟล์ .ttf ทั้งสี่วางอยู่ในโฟลเดอร์เดียวกันภายใต้ชื่อเดิม แต่วิธีที่ง่ายที่สุดคือโหลด zip แล้วติดตั้งทั้งชุด ตรวจค่าแฮชได้บน Windows ด้วย certutil -hashfile 07-TH-Sarabun-PSK.zip SHA256 และบน macOS ด้วย shasum -a 256 07-TH-Sarabun-PSK.zip ถ้าไม่ตรงกับตาราง อย่าติดตั้ง ชุด TH Sarabun New รุ่น 1.35 อยู่ในโฟลเดอร์เดียวกันและอธิบายไว้ที่หน้านั้น

ทำไม TH Sarabun PSK เพี้ยนหลังอัปเดต Windows 10/11 และวิธีแก้

อาการคือหลังอัปเดต Windows ประจำเดือนตุลาคม 2566 ข้อความ TH Sarabun PSK ใน Excel (และบางเครื่องใน Word) กลายเป็นฟอนต์อื่นหรือรูปอักษรเพี้ยน วิธีแก้ที่ฝ่ายไอทีมหาวิทยาลัยใช้ตรงกันคือถอนฟอนต์ TH SarabunPSK ออกให้หมดผ่าน Control Panel แล้วติดตั้งใหม่ครบทั้งสี่ไฟล์แบบ Install for all users นี่คือคำถามที่คนค้นหามากที่สุดเกี่ยวกับ PSK และเป็นปัญหาของ PSK โดยเฉพาะ

สาเหตุที่มีบันทึกสาธารณะชัดที่สุดอยู่ในกระทู้ Microsoft Q&A วันที่ 12 ตุลาคม 2566 ผู้ถามระบุอัปเดตที่ติดตั้งก่อนเกิดอาการ คือ KB5031354 (2023-10 Cumulative Update for Windows 11 22H2) และ KB5031323 (อัปเดต .NET Framework เดือนเดียวกัน) โดยอักขระไทยใน Excel แสดงผลราวกับถูกแทนด้วย Tahoma คำตอบวันที่ 19 ตุลาคม 2566 เสนอทางแก้ชั่วคราวคือถอน KB5031354 ออกจากประวัติการอัปเดต เราไม่แนะนำวิธีนี้ เพราะเป็นอัปเดตความปลอดภัย และผู้ตอบรายอื่นในกระทู้เดียวกันรายงานว่าไม่ได้ผลกับทุกเครื่อง

วิธีที่ภาควิชาวิศวกรรมเครื่องมือวัดฯ มจพ. และสำนักวิทยบริการฯ มทร.สุวรรณภูมิ เผยแพร่ตรงกันมีสามขั้น

1. ถอนฟอนต์เดิมให้หมด เปิด Control Panel เปลี่ยนมุมมองเป็น Large icons หรือ Small icons คลิก Fonts พิมพ์ sarabun ในช่องค้นหา เลือก TH SarabunPSK กด Delete แล้ว Yes ถ้ามี TH SarabunIT๙ ให้ลบด้วย เพราะ SIPA ขอให้เลิกใช้และมันมักเป็นตัวก่อปัญหาซ้อน ถ้า Windows เตือนว่าไฟล์ถูกใช้งานอยู่ ให้ปิด Word, Excel, PowerPoint และเบราว์เซอร์ทุกหน้าต่างก่อนแล้วลบใหม่
2. ติดตั้งใหม่ครบสี่ไฟล์ ตามขั้นตอน Windows 11 ในหัวข้อก่อนหน้า คือเลือกทั้งสี่ไฟล์ คลิกขวา Show more options แล้ว Install for all users
3. เปิด Office ใหม่ เอกสารเดิมจะกลับมาแสดงผลถูกโดยไม่ต้องแก้ไฟล์ เพราะชื่อฟอนต์ในเอกสารไม่ได้เปลี่ยน

ข้อที่ต้องบอกตรง ๆ หน้าของทั้งสองมหาวิทยาลัยแจกไฟล์ชื่อ Fonts_TH_SarabunPSK_version_1.000.zip และแนะนำ “เวอร์ชัน 1.000” แต่ชุดทางการที่ f0nt.com แจกอยู่ (และที่เรามิเรอร์ไว้ด้านบน) ฝังเวอร์ชันไว้ว่า Version 1.1 2006 เราหาที่มาของบิลด์ 1.000 ไม่ได้และตรวจไม่ได้ว่าต่างจาก 1.1 อย่างไร คำแนะนำของเราคือใช้ชุดทางการที่มีค่าแฮชกำกับ สิ่งที่ทุกแหล่งรายงานตรงกันว่าแก้อาการได้คือการถอนออกให้หมดแล้วลงใหม่ให้ครบ ไม่ใช่ตัวเลขเวอร์ชัน

กรณีคล้ายกันแต่คนละสาเหตุ Blognone บันทึกไว้เมื่อตุลาคม 2562 ว่าหลังอัปเดต Windows 10 เป็น 1903 “ฟอนต์ Sarabun New เริ่มมีปัญหา คือใน Word มันจะกลายเป็นฟอนต์อื่น” ต้นเหตุคือไฟล์ฟอนต์ที่ติดตั้งไม่สมบูรณ์ ติดตั้งไฟล์ฉบับเต็มทับแล้ว “ปัญหาจบเลยครับ” นี่คือเหตุผลที่ควรตรวจค่าแฮชก่อนติดตั้ง ส่วนอาการวรรณยุกต์ลอยบน macOS เป็นคนละเรื่อง ดูหัวข้อถัดไป

แก้ปัญหาวรรณยุกต์ลอยใน Office บน macOS

ถ้าวรรณยุกต์ลอยไปอยู่เหนือพยัญชนะผิดตัวใน Word หรือ PowerPoint บน macOS นี่คือปัญหาที่มีบันทึกไว้และยังแก้ไม่หมด โดยไฟล์ที่ใช้ได้ตอนนี้คือ TH Sarabun New รุ่น 1.35 และนี่คือเหตุผลเชิงปฏิบัติที่หนักแน่นที่สุดในการติดตั้ง New ควบคู่กับ PSK

บันทึกบน Microsoft Q&A ระบุชัดเจน วันที่ 17 กันยายน 2568 ผู้ใช้ Office 2024 รายงานว่า “ฟอนต์ TH sarabun new วรรณยุกต์ลอย หลังจากอัพเดต macOS Tahoe” ทั้งที่ก่อนอัปเดตไม่มีปัญหาฟอนต์ไทยเลย วันที่ 26 กันยายน 2568 ผู้ใช้รายเดิมรายงานว่าหลังอัปเดตเป็น macOS 26.1 beta อาการหายไปใน Word แต่ยังเป็นอยู่ใน PowerPoint และวันที่ 8 มกราคม 2569 ผู้ใช้อีกรายรายงานว่าเปลี่ยนไปใช้ TH Sarabun New รุ่น 1.35 จาก f0nt.com แล้วไม่มีปัญหาบน Tahoe 26.2

รุ่น 1.35 ลงวันที่ 15 พฤศจิกายน 2562 ถูกปล่อยออกมาเพื่อแก้ปัญหาภาษาไทยใน Microsoft Office for Mac อยู่แล้ว จึงเป็นไฟล์ที่แก้อาการนี้ได้ และไม่มีการปล่อยรุ่นอัปเดตแบบเดียวกันของ TH Sarabun PSK ลำดับที่ควรทำคือ อัปเดต macOS ติดตั้ง TH Sarabun New 1.35 จาก f0nt.com ตรวจฟอนต์ซ้ำด้วย Font Book แล้วเผื่อใจว่า PowerPoint จะตามหลัง Word

เวอร์ชันสำหรับเว็บ และทางเลือกฟรีอื่น ๆ

สำหรับงานที่แสดงผลบนเบราว์เซอร์ อย่าใช้ TH Sarabun PSK ให้ใช้ Sarabun บน Google Fonts ซึ่งเป็นสายพันธุ์เดียวกันแต่แพ็กมาเป็นเว็บฟอนต์อย่างถูกต้องภายใต้สัญญาอนุญาต SIL Open Font License คลัง Google Fonts ระบุว่าใช้สัญญาอนุญาต OFL มีภาษาไทยเป็นสคริปต์หลัก เพิ่มเข้าคลังเมื่อ 28 ตุลาคม ค.ศ. 2013 และพัฒนาที่ github.com/cadsondemak/Sarabun

Sarabun มี 16 แบบ คือ 8 น้ำหนักตั้งแต่ Thin 100 ถึง ExtraBold 800 พร้อมตัวเอนครบทุกน้ำหนัก มากกว่า PSK สี่เท่า พร้อมฮินติง ชุดอักขระ latin-ext และเวียดนาม และมีโฮสต์ให้ วิกิพีเดียบันทึกสายพันธุ์ไว้ตรงไปตรงมาว่า Sarabun พัฒนาต่อจาก TH Sarabun New ซึ่งพัฒนาต่อจาก TH SarabunPSK และปี 2561 Cadson Demak ซึ่งเป็นโรงหล่อตัวพิมพ์ที่คุณศุภกิจไปร่วมงานด้วยในภายหลัง ได้ร่วมกับ Google Fonts ปรับปรุงฟอนต์แห่งชาติทั้ง 13 แบบ ทั้งฮินติง ช่วงน้ำหนัก และการรองรับยูนิโคด

กับดักอยู่ที่ชื่อตระกูล Sarabun, TH Sarabun New และ TH SarabunPSK เป็นสามรายการที่ไม่เกี่ยวข้องกันเลยในช่องเลือกแบบอักษร Sarabun ของ Google จะไม่มีวันผ่านแม่แบบ Word ที่ระบุ TH Sarabun PSK ไม่ว่าจะดูคล้ายกันแค่ไหนบนหน้าจอ ทางเลือกฟรีอื่นสำหรับงานหน้าจอและอินเทอร์เฟซดูได้ที่ Noto Sans Thai และหมวด ฟอนต์ไทยฟรี กับ ฟอนต์ไทยแบบมีหัว ลองพิมพ์ข้อความของคุณเองเทียบกันได้ที่ เครื่องมือทดสอบฟอนต์ไทย

ชื่อเรียกและการสะกดแบบต่าง ๆ

TH Sarabun PSK ถูกค้นหาด้วยชื่อ การเว้นวรรค และการถอดเสียงหลายแบบ ทั้งหมดนี้หมายถึงไฟล์เดียวกันของปี 2550

• TH Sarabun PSK — รูปแบบที่ใช้ในระเบียบและแม่แบบราชการ
• TH SarabunPSK — รูปแบบเขียนติดกัน ซึ่งเป็นวิธีที่วิกิพีเดียเขียนและมักปรากฏในช่องเลือกแบบอักษร
• Thai Sarabun PSK — รูปแบบที่ไมโครซอฟท์ใช้ในประกาศ Office 365 เมื่อปี 2561
• ฟอนต์ th sarabun psk — วลีค้นหาภาษาไทยที่ใช้กันทั่วไปที่สุด
• ฟอนต์สารบรรณ / สารบรรณ — ชื่อไทยของฟอนต์ คำว่าสารบรรณหมายถึงงานเอกสาร
• ฟร้อน thai sarabun psk — การสะกดคำว่า “ฟอนต์” ผิดที่พบบ่อยมาก และเป็นคำค้นจริง
• TH Saraban PSK — การสะกดตามหลักถอดอักษรไทยเป็นโรมัน (RTGS) ของคำว่าสารบรรณ
• THSarabunPSK — รูปแบบชื่อไฟล์ ไม่มีเว้นวรรค

ชื่อที่ ไม่ใช่ ฟอนต์นี้ แม้จะดูใกล้เคียง คือ TH Sarabun New ซึ่งเป็นรุ่นปรับปรุงปี 2554 และ Sarabun เฉย ๆ ซึ่งเป็นตระกูลบน Google Fonts ถ้าแม่แบบระบุชื่อไหน ให้ติดตั้งตัวนั้น เพราะช่องเลือกแบบอักษรจะไม่มองว่าเป็นตระกูลเดียวกัน

การใช้งานที่เหมาะสม

TH Sarabun PSK คือไฟล์ที่ถูกต้องเมื่อปลายทางระบุชื่อนี้ ซึ่งครอบคลุมงานราชการไทยเกือบทั้งหมด และเป็นไฟล์ที่ผิดสำหรับงานบนเว็บ งานที่เหมาะ

• หนังสือราชการ บันทึกข้อความ และรายงานที่จัดทำตามระเบียบงานสารบรรณ สำนักนายกรัฐมนตรี
• แม่แบบ Word ของกระทรวงและหน่วยงาน เอกสารประกวดราคา และแบบฟอร์ม PDF ที่ระบุชื่อฟอนต์ไว้
• แม่แบบวิทยานิพนธ์และงานส่งของมหาวิทยาลัยที่กำหนด TH Sarabun PSK ไว้ตายตัว
• การเปิด แก้ไข และตรวจสอบไฟล์ราชการเก่าที่ตั้งด้วยฟอนต์นี้อยู่แล้ว ซึ่งต้องให้ชื่อฟอนต์ตรงกันตอนส่งออก
• งานที่เข้าสู่กระบวนการราชกิจจานุเบกษา ซึ่งใช้ TH Sarabun PSK มาตั้งแต่มกราคม 2554

ที่ไม่เหมาะ งานเว็บและแอป ซึ่งควรโหลด Sarabun จาก Google Fonts งานที่ต้องการช่วงน้ำหนักกว้าง เพราะสี่น้ำหนักรับลำดับชั้นแบบดิสเพลย์ไม่ไหว และงานแบรนด์ ซึ่งไม่ใช่หน้าที่ของฟอนต์เอกสาร ถ้าคุณใช้ macOS แล้วเจอปัญหาการแสดงผลภาษาไทย ให้ทำงานด้วย TH Sarabun New รุ่น 1.35 แล้วค่อยเปลี่ยนกลับเป็นชื่อ PSK เมื่อปลายทางกำหนด

สัญญาอนุญาต

TH Sarabun PSK ใช้งานได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายทั้งงานราชการและงานทั่วไป เพราะ SIPA และกรมทรัพย์สินทางปัญญาเผยแพร่ฟอนต์แห่งชาติทั้ง 13 แบบให้ใช้ฟรีผ่าน f0nt.com ตรวจสอบการเผยแพร่ได้ที่ หน้าฟอนต์แห่งชาติบน f0nt.com ก่อนจะไปเชื่อแหล่งดาวน์โหลดอื่น

จุดที่ PSK กับ New แยกจากกันคือตัวบทสัญญาอนุญาต ข้อความ GPL 2.0 พร้อมข้อยกเว้นสำหรับฟอนต์ที่ f0nt.com เผยแพร่นั้น ผูกอยู่กับ TH Sarabun New ที่ออกในปี 2554 ไม่ใช่ไฟล์ PSK ปี 2550 และถ้อยคำของ f0nt.com เองก็ระบุว่าการแก้สัญญาอนุญาตครั้งนั้นทำ “เพื่อให้เป็นฟอนต์ที่เสรียิ่งขึ้น” ส่วนกระทู้ของกลุ่มนักพัฒนา Thai Linux Working Group เมื่อปี 2553 บันทึกไว้ว่าเงื่อนไขเดิมมีต้นทุนอะไร คือแก้ไขแล้วใช้ชื่อเดิมไม่ได้

สรุปในทางปฏิบัติ ถ้าการใช้งานของคุณคือฝังในไฟล์ PDF หรือ Word หรือจัดเอกสารส่งหน่วยงานไทย PSK ใช้ได้และเป็นชื่อที่ปลายทางคาดหวัง แต่ถ้าการใช้งานของคุณคือดัดแปลงฟอนต์ แจกจ่ายซ้ำภายในผลิตภัณฑ์ หรือปล่อยภายใต้สัญญาอนุญาตโอเพนซอร์ส ให้ทำงานจาก TH Sarabun New ภายใต้ GPL 2.0 พร้อมข้อยกเว้นสำหรับฟอนต์ หรือจาก Sarabun ภายใต้ OFL เทียบเงื่อนไขทีละข้อได้ที่ คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย

ตัวบทสัญญาอนุญาตของ PSK ฉบับจริง (อ่านจากไฟล์ในชุด zip เมื่อ 8 กันยายน 2569) ชุดทางการมีไฟล์ “DIP&SIPA Font License Agreement.txt” ลงวันที่ 21 กันยายน 2549 ทั้งภาษาไทยและอังกฤษ ชื่อทางการคือ “สัญญาอนุญาตให้ใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ฟอนต์” เจ้าของลิขสิทธิ์คือกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ และ SIPA เงื่อนไขมีสี่ข้อ (1) “Allow to use without any charges and allow to reproduce, study, adapt and distribute this Font Computer Program. Neither the original version nor adapted version of Font Computer Program may be sold by itself, except bundled and/or sold with any computer program.” (2) ผู้ที่จะดัดแปลงต้องแจ้ง DIP และ SIPA เป็นลายลักษณ์อักษร (3) รุ่นดัดแปลงห้ามใช้ชื่อที่สงวนไว้ ซึ่งระบุชื่อทั้งสี่สไตล์ของ TH Sarabun PSK และห้ามใช้ชื่อเจ้าของลิขสิทธิ์หรือผู้ออกแบบโปรโมต (4) รุ่นดัดแปลงต้องอยู่ใต้สัญญาอนุญาตเดียวกัน ข้อความเดียวกันนี้ฝังอยู่ในตาราง name ของไฟล์ฟอนต์ทั้งสี่ด้วย

สิ่งที่ตัวบทนี้เปลี่ยนจากที่หน้านี้เคยเขียน คือ PSK แจกจ่ายต่อได้ อย่างชัดเจน ไม่ใช่แค่ “ใช้ฟรี” ข้อจำกัดจริงมีสองข้อ ห้ามขายไฟล์เดี่ยว และรุ่นดัดแปลงต้องเปลี่ยนชื่อและแจ้งเจ้าของลิขสิทธิ์ ประโยคในเมลลิงลิสต์ Thai Linux ปี 2553 ที่ว่า “ทำเสร็จแล้วใช้ชื่อเดิมไม่ได้” ตรงกับข้อ (3) พอดี และเป็นเหตุผลที่ TH Sarabun IT๙ ซึ่งดัดแปลงจาก PSK แล้วยังคงคำว่า Sarabun ในชื่อ มีปัญหาทั้งทางสัญญาอนุญาตและทางเทคนิค (อ่านต่อที่หน้าหลัก TH Sarabun New) นี่คือฐานทางกฎหมายที่เราใช้มิเรอร์ไฟล์ต้นฉบับไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของเราโดยไม่แก้ไข พร้อมแนบไฟล์สัญญาอนุญาตต้นฉบับ

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ September 2026