ข้ามไปยังเนื้อหา
ไทยกราฟ

ฟอนต์ไทยแบบมีหัว

ฟอนต์ไทยแบบมีหัวคือฟอนต์ที่คงหัวของพยัญชนะไว้ เป็นรูปแบบตัวอักษรดั้งเดิมที่คนไทยเรียนรู้เป็นอันดับแรก และเป็นเหตุผลที่ฟอนต์มีหัวยังเป็นมาตรฐานของหนังสือราชการ ตำราเรียน และข้อความเนื้อหาแบบยาว หัวตัวอักษรคือเส้นแบ่งที่ชัดที่สุดของฟอนต์ไทย — ให้ความรู้สึกเป็นทางการ คุ้นเคย และน่าเชื่อถือ ขณะที่ฟอนต์ไม่มีหัวให้ความรู้สึกร่วมสมัยและเป็นแบรนด์ ทุกฟอนต์ด้านล่างระบุการจำแนกหัวตัวอักษรไว้ในหน้าของตัวเอง

49 ฟอนต์ในหมวดหมู่นี้ — คลิกที่รายการใดก็ได้เพื่อเปิดหน้าฉบับสมบูรณ์พร้อมน้ำหนักและวิธีติดตั้ง

ฟอนต์มีหัวคืออะไร และต่างจากฟอนต์มีเชิงอย่างไร

ฟอนต์ไทยมีหัวคือฟอนต์ที่คงหัวกลมของพยัญชนะไว้ครบ อย่างหัวของ ก ถ ภ ด ต และหัวนี้คือสิ่งที่วิกิพีเดียเรียกว่า "one of the most distinguishing features of Thai script" หรือลักษณะที่บอกความเป็นอักษรไทยได้ชัดที่สุดอย่างหนึ่ง บทความ Thai typography อธิบายต่อว่าโดยทั่วไปการแบ่งมีหัวกับไม่มีหัวถูกมองเทียบกับการแบ่งเซริฟกับซานเซริฟของอักษรละติน และ "looped terminals are seen as aiding legibility, making the style more suited for body text than loopless fonts" คือหัวช่วยให้อ่านง่ายจึงเหมาะกับเนื้อความมากกว่า

แต่หัวกับเชิงเป็นคนละแกนกัน และหน้านี้แยกสองแกนนั้นออกจากกันโดยตั้งใจ Sarabun เป็นซานเซริฟที่มีหัวครบ ส่วน Angsana New เป็นเซริฟที่มีหัว ทั้งคู่อยู่ในหน้านี้ ขณะที่ Kanit เป็นซานเซริฟที่ไม่มีหัว จึงอยู่ที่หมวดฟอนต์ไทยไม่มีหัวแทน ถ้าคำถามของคุณคือ "อ่านง่ายไหม" ให้ดูที่หัว ถ้าคำถามคือ "ดูเป็นทางการไหม" ให้ดูที่เชิงและคอนทราสต์ของเส้น

แหล่งข้อมูล: Wikipedia, Thai typography (เข้าถึงเมื่อ 8 กันยายน พ.ศ. 2569)

ทำไมหนังสือราชการและตำราเรียนยังใช้ฟอนต์มีหัว

เพราะรัฐกำหนดไว้เป็นลายลักษณ์อักษร และเพราะงานวิจัยการอ่านที่ตีพิมพ์แล้วสนับสนุน วิกิพีเดียภาษาไทย บันทึกว่า "วันที่ 7 กันยายน 2553 คณะรัฐมนตรีของอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ มีมติให้หน่วยงานฝ่ายบริหารทั้งหมดใช้ชุดแบบอักษร TH Sarabun PSK เป็นมาตรฐาน" และฉบับภาษาอังกฤษเพิ่มว่าหน่วยงานรัฐต้องเลิกใช้ฟอนต์ของภาคเอกชนภายในวันที่ 5 ธันวาคม 2553 TH Sarabun PSK เป็นฟอนต์มีหัว และเมื่อฟอนต์ที่ ครม. กำหนดมีหัว เอกสารทั้งระบบราชการก็มีหัวตามไปด้วย

ท่าทีนี้มีรากยาวกว่านั้น บทความประวัติศาสตร์ไทโปกราฟีไทยของ Typotheque เล่าว่าราวปี ค.ศ. 1974 รัฐตั้งคณะกรรมการพัฒนาแบบตัวพิมพ์ ซึ่ง "equated the loops with serifs" คือเทียบหัวเท่ากับเชิงของอักษรละติน ชี้ว่าแบบไม่มีหัวอาจทำให้ ร อ่านเป็น s และ ล อ่านเป็น a แล้ว "simply announced that the loopless styles were Latinised and their use ought to be restricted to headline text for commercial use only" นั่นคือแบบไม่มีหัวถูกจำกัดให้อยู่ที่พาดหัวเชิงพาณิชย์ ส่วนเนื้อความเป็นของฟอนต์มีหัว

งานวิจัยล่าสุดชี้ทางเดียวกัน การทดลองสามชุดของ Héctor Mangas กับผู้อ่านชาวไทย 180 คนในกรุงเทพฯ ช่วงต้นปี ค.ศ. 2024 ซึ่งเผยแพร่โดย Typotheque พบว่า "younger readers found Zed Text Looped more challenging to read" ขณะที่ "older readers had more difficulty with Zed Text Loopless" แต่พอเป็นข้อความยาว ข้อสรุปตรงกันทุกวัย คือ "For settings where more texts is presented, looped is preferred for all users" อ่านเรื่องฝั่งตรงข้ามได้ที่การปฏิวัติฟอนต์ไม่มีหัว

แหล่งข้อมูล: วิกิพีเดีย, ฟอนต์แห่งชาติ · Wikipedia, National Fonts · Typotheque, History of Thai typography · Typotheque, Effects of loops in Thai (เข้าถึงเมื่อ 8 กันยายน พ.ศ. 2569)

วิธีเลือกฟอนต์มีหัว และเรื่องฟรีกับเสียเงินในหน้านี้

ถามสามคำถามก่อนเลือก คือ เอกสารต้องเปิดบนเครื่องคนอื่นโดยไม่ติดตั้งอะไรไหม ต้องฝังในเว็บหรือแอปไหม และคอนทราสต์ของเส้นต้องสูงแค่ไหน ถ้าเป็นหนังสือราชการหรือเอกสารที่ต้องส่งเข้าระบบรัฐ ให้ใช้ TH Sarabun PSK ตามมติ ครม. ตรง ๆ ถ้าเป็นเว็บหรือแอป ให้ใช้ Sarabun ซึ่งคำอธิบายบน Google Fonts ระบุว่า "It is the 'TH Sarabun New' font, made available under the Open Font License" และมี 8 น้ำหนักพร้อมอิตาลิกตามข้อมูลเมตาของ Google Fonts หรือ Noto Sans Thai Looped และ IBM Plex Sans Thai Looped ถ้าเอกสาร Word ต้องเปิดได้บนเครื่องออฟฟิศทุกเครื่องโดยไม่ลงฟอนต์เพิ่ม ให้ใช้ชุดที่มากับ Windows อย่าง Cordia New ถ้าเป็นหนังสือหรือนิตยสารที่ต้องการคอนทราสต์ ให้ไปที่เซริฟไทย อย่าง Maitree

เรื่องเงิน ณ วันที่สร้างหน้านี้ จาก 49 ตัวในหน้านี้ มี 30 ตัวที่โหลดฟรีและใช้เชิงพาณิชย์ได้ (OFL 12 ตัว และฟรีที่ตรวจเงื่อนไขรายตัวแล้ว 18 ตัว) 15 ตัวเป็นฟอนต์ระบบของ Windows หรือ Apple ที่ใช้ได้บนเครื่องที่มีสิทธิ์ใช้ระบบปฏิบัติการนั้นแต่ไม่มีให้ดาวน์โหลดแยก ตามที่หน้า Angsana New ของ Microsoft เขียนว่า "Exclusively included with Microsoft products and services where applicable" และอีก 4 ตัวเป็นฟอนต์เสียเงิน หน้าของแต่ละฟอนต์ระบุสัญญาอนุญาตไว้ และวิธีอ่านสัญญาอนุญาตอยู่ที่คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย ทดสอบด้วยประโยคจริงของคุณได้ที่เครื่องมือทดสอบฟอนต์ไทย

แหล่งข้อมูล: Google Fonts, Sarabun description · Google Fonts, Sarabun METADATA.pb · Microsoft Learn, Angsana New (เข้าถึงเมื่อ 8 กันยายน พ.ศ. 2569)

ฟอนต์มีหัวที่แนะนำ 8 ตัว

แปดตัวนี้ครอบคลุมตั้งแต่หนังสือราชการ เว็บ แอป ไปจนถึงเอกสารที่ต้องเปิดบนเครื่องคนอื่น

แหล่งข้อมูล: Wikipedia, National Fonts · Microsoft Learn, Font List Windows 11 (เข้าถึงเมื่อ 8 กันยายน พ.ศ. 2569)

ชื่อเรียกและคำค้นที่ใช้กัน

หมวดนี้ถูกค้นด้วยหลายชื่อ ซึ่งทั้งหมดหมายถึงหน้านี้

เลือกชมตามรูปแบบตัวอักษร

หมวดหมู่ทั้งหมด · ฟอนต์ไทยทั้งหมด 124 แบบ