ฟอนต์ไทย · FREE

TH Sarabun New

สารบรรณ

โดย Narongsak Chaiwong

Typography & Licensing Specialist, ThaiGraph · 13 มิถุนายน 2569 · ปรับปรุง 8 กันยายน 2569

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ September 2026

TH Sarabun New คืออะไร

TH Sarabun New คือรุ่นปรับปรุง พ.ศ. 2554 (ค.ศ. 2011) ของ TH Sarabun PSK ฟอนต์ไทยแบบมีหัวที่คณะรัฐมนตรีประกาศเป็นฟอนต์แห่งชาติเมื่อ 7 กันยายน 2553 (ค.ศ. 2010) และดาวน์โหลดฟรีจาก f0nt.com ภายใต้ GPL 2.0 พร้อมข้อยกเว้นฟอนต์ ศุภกิจ เฉลิมลาภ เป็นผู้ออกแบบต้นฉบับ ส่วน SIPA ร่วมกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาเผยแพร่รุ่นปรับปรุงผ่าน f0nt.com เมื่อ 19 สิงหาคม 2554 หน้าเผยแพร่หน้าเดียวนั้นมียอดดาวน์โหลด 10,444,940 ครั้ง (อ่านค่าเมื่อ 22 สิงหาคม 2569)

ชื่อฟอนต์บอกหน้าที่ของมันตรง ๆ สารบรรณ คือคำราชการที่หมายถึงงานหนังสือและงานเอกสาร ฟอนต์นี้ถูกออกแบบมาเพื่อจัดบันทึกข้อความ แบบฟอร์ม และหน้าราชกิจจานุเบกษา ไม่ได้ตั้งใจทำงานอื่น

โครงการฟอนต์แห่งชาติปล่อยฟอนต์ 13 แบบที่ขึ้นต้นด้วย TH และกำหนดให้หน่วยงานรัฐเลิกใช้ฟอนต์เอกชนภายใน 5 ธันวาคม 2553 ซึ่งตรงกับวันเฉลิมพระชนมพรรษา 83 พรรษา ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช สารบรรณคือแบบที่ถูกเลือกสำหรับหนังสือราชการ เข้าแทนที่ Angsana New เซริฟที่ติดมากับ Windows และเคยเป็นมาตรฐานโดยพฤตินัย ดูฟอนต์ทั้งชุดได้ที่หมวดฟอนต์แห่งชาติ

มีข้อหนึ่งที่ต้องแก้ เพราะเข้าใจผิดกันแพร่หลายและหน้านี้เองก็เคยเขียนผิด: ราชกิจจานุเบกษาใช้ TH Sarabun PSK มาตั้งแต่มกราคม 2554 ไม่ใช่ TH Sarabun New บทความ National Fonts ของวิกิพีเดียระบุชื่อ PSK ไว้ชัดเจนว่าเป็นฟอนต์ของราชกิจจานุเบกษา

เวอร์ชัน 1.35 ลงวันที่ 15 พฤศจิกายน 2562 ยังเป็นรุ่นล่าสุดจนถึง 22 สิงหาคม 2569 ไม่มีรุ่นใหม่กว่านี้มาเกือบเจ็ดปีแล้ว เราตรวจซ้ำเมื่อ 8 กันยายน 2569 ยอดดาวน์โหลดขยับเป็น 10,491,320 ครั้ง และไฟล์ในชุด zip ยังเป็น Version 1.35 เช่นเดิม

หน้านี้คือหน้าหลักของตระกูลสารบรรณทั้งหมดบน ThaiGraph ครอบคลุมทั้ง TH Sarabun New, TH Sarabun PSK ต้นฉบับปี 2550, ตัวแปร IT๙ ที่มีคนดัดแปลงเอง, Sarabun ฉบับ Google Fonts, มติคณะรัฐมนตรีปี 2553 ที่ทำให้สารบรรณกลายเป็น “ฟอนต์ราชการ” และปัญหาการแสดงผลหลังอัปเดต Windows ที่คนค้นหากันมาก ฉบับภาษาอังกฤษของหน้านี้อยู่ที่ TH Sarabun New (English)

ควรลง TH Sarabun New หรือ TH Sarabun PSK

ลงทั้งสองตัว ใช้ TH Sarabun PSK เมื่อเทมเพลต แบบฟอร์ม หรือระเบียบระบุชื่อนี้ ซึ่งครอบคลุมงานราชการไทยเกือบทั้งหมด และใช้ TH Sarabun New เมื่อต้องการสัญญาอนุญาตที่เสรีกว่า หรือเมื่อวรรณยุกต์ลอยใน Office บน Mac สองไฟล์นี้คือฟอนต์เดียวกัน beartai อ้างคำพูดของศุภกิจ เฉลิมลาภ ว่าทั้งหน้าตา ช่องไฟ และระยะบรรทัดเหมือนกันทุกอย่าง เอกสารที่จัดด้วยตัวหนึ่งแล้วเปิดด้วยอีกตัวจึงไม่รีโฟลว์

ตารางเปรียบเทียบแบบเต็ม ทั้งเรื่องว่ารุ่นปรับปรุงปี 2554 แก้อะไรไปบ้าง คำชี้แจงของ SIPA ที่ขอให้หน่วยงานยึด PSK เป็นมาตรฐาน และวิธีจัดการไฟล์เก่าที่ฝังฟอนต์นั้นไว้แล้ว อยู่ที่หน้า TH Sarabun PSK ส่วนตารางที่อ่านจากตัวไฟล์จริงอยู่ในหัวข้อถัดไป

TH Sarabun PSK กับ TH Sarabun New ต่างกันอย่างไร

รูปตัวอักษร ช่องไฟ และระยะบรรทัดของสองฟอนต์นี้เหมือนกันทั้งหมด สิ่งที่ต่างกันจริงมีสามอย่าง คือชื่อตระกูลที่ฝังในไฟล์ (TH SarabunPSK กับ TH Sarabun New) การแก้การแสดงผลบนจอความละเอียดต่ำในรุ่นปี 2554 และสัญญาอนุญาต เราดาวน์โหลดชุด zip ทางการทั้งสองชุดจาก f0nt.com เมื่อ 8 กันยายน 2569 แล้วอ่านเมทาดาทาในไฟล์ฟอนต์โดยตรงด้วย fontTools ตารางนี้จึงมาจากตัวไฟล์ ไม่ใช่จากคำบอกเล่า

เมื่อไรควรใช้ตัวไหน ใช้ TH Sarabun PSK เมื่อปลายทางระบุชื่อนี้ ซึ่งคือหนังสือราชการตามระเบียบงานสารบรรณ แม่แบบกระทรวง และแม่แบบวิทยานิพนธ์เกือบทั้งหมด รวมถึงเมื่อเครื่องปลายทางใช้ Microsoft 365 ซึ่งมี PSK ให้อยู่แล้วโดยไม่ต้องติดตั้ง ใช้ TH Sarabun New เมื่อจอแสดงผลเส้นบางจางแบบเครื่อง Windows XP ยุคเก่า เมื่อวรรณยุกต์ลอยใน Office บน Mac (รุ่น 1.35 ออกมาแก้เรื่องนี้โดยเฉพาะ) หรือเมื่อคุณจะแจกจ่ายไฟล์ฟอนต์ต่อภายใต้ GPL ในทุกกรณีอื่น ลงทั้งคู่ เพราะเมตริกเท่ากันทุกประการ การมีทั้งสองชื่อในเครื่องจึงไม่มีต้นทุน แต่กันปัญหาฟอนต์ถูกแทนที่ได้ทั้งหมด

ข้อที่คนมักเข้าใจผิดคือ “New ใหม่กว่า ดังนั้นดีกว่า” หน้าเผยแพร่ของ f0nt.com ไม่ได้ระบุรายการจุดบกพร่องที่แก้ และคำชี้แจงของ SIPA ที่ สวทช. ถ่ายทอด ขอให้หน่วยงาน “กลับมาใช้ฟอนต์ TH Sarabun PSK เพียงฟอนต์เดียว” เพราะการใช้ปนกันทำให้ต้องจัดหน้าใหม่ทุกครั้ง ส่วนตระกูลที่สาม Sarabun บน Google Fonts เป็นคนละไฟล์อีกชุด ดูหัวข้อเปรียบเทียบสามตระกูลด้านล่าง

ฟอนต์ราชการ 13 แบบ และมติคณะรัฐมนตรี 7 กันยายน 2553

คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อ 7 กันยายน 2553 เห็นชอบให้หน่วยงานภาครัฐทุกหน่วยติดตั้งฟอนต์สารบรรณและฟอนต์อื่น ๆ ทั้งหมด 13 ฟอนต์ ของ SIPA และกรมทรัพย์สินทางปัญญา ให้แล้วเสร็จก่อนวันที่ 5 ธันวาคม 2553 และให้รายงานกระทรวงไอซีทีเมื่อดำเนินการเสร็จ นี่คือที่มาของคำว่า “ฟอนต์ราชการ” และของสถานะพิเศษของ TH Sarabun PSK โครงการนี้เสนอโดยกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในชื่อ “โครงการฟอนต์มาตรฐานราชการไทย” เหตุผลที่ให้ไว้ตามที่ MODIFY รายงานคือ “ปัจจุบัน ส่วนราชการมีการใช้ฟอนต์อย่างหลากหลาย ไม่มีมาตรฐาน…การใช้มาตรฐานฟอนต์ของบริษัทเอกชนที่ผูกขาดลิขสิทธิ์อาจมีปัญหาเรื่องการฟ้องร้องละเมิดลิขสิทธิ์ได้” ฟอนต์ที่ถูกแทนที่คือ Angsana New, Browallia New, Cordia New และ EucrosiaUPC

เรื่องแหล่งอ้างอิงต้องพูดให้ตรง ข้อความมติข้างต้นเราอ่านจากการถ่ายทอดของ Thai Library (13 กันยายน 2553) ซึ่งลิงก์ไปยังไฟล์สแกน 19 หน้า เราดาวน์โหลดไฟล์นั้นแล้ว แต่เป็นภาพล้วนไม่มีชั้นข้อความ จึงสกัดข้อความต้นฉบับไม่ได้ และเรายังไม่พบรายการนี้ในฐานข้อมูลมติ ครม. ของสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีด้วยการค้นแบบเปิด ให้ถือว่าถ้อยคำเป็นการถ่ายทอด ส่วนวันที่ 7 กันยายน 2553 และเส้นตาย 5 ธันวาคม 2553 ตรงกันในทุกแหล่งที่เราตรวจ ทั้งวิกิพีเดียไทยและอังกฤษ Thai Library และ MODIFY

ฟอนต์ทั้ง 13 แบบ พร้อมผู้ออกแบบตามที่หน้าเผยแพร่ของ f0nt.com ให้เครดิตไว้ (ทุกแบบมี 4 สไตล์ ตัวตรง ตัวเอน ตัวหนา ตัวหนาเอน):

ในสิบสามแบบนี้ มีเพียงสารบรรณเท่านั้นที่ถูกกำหนดให้ใช้พิมพ์หนังสือราชการ หนังสือสำนักนายกรัฐมนตรี นร 0106/ว 2019 (ตามที่ Thai Library ถ่ายทอด) ระบุ TH Sarabun PSK 16 พอยต์ ส่วนอีกสิบสองแบบเป็นฟอนต์สำหรับงานอื่นที่หน่วยงานเลือกใช้ได้โดยไม่ต้องกังวลเรื่องลิขสิทธิ์ ดูรายละเอียดทั้งชุดที่หมวดฟอนต์แห่งชาติ และถ้าจะติดตั้งทั้ง 13 แบบพร้อมกัน หน้าเผยแพร่ของ f0nt.com แจกแยกเป็น 13 ไฟล์ zip

TH Sarabun IT๙ คืออะไร และควรใช้ไหม

TH Sarabun IT๙ คือฟอนต์ที่บุคคลที่สามดัดแปลงจาก TH Sarabun PSK ให้กดแป้นเลขอารบิก 0–9 แล้วแสดงเป็นเลขไทย ๐–๙ ไม่ใช่ฟอนต์ในชุดฟอนต์แห่งชาติ ไม่ปรากฏในประกาศราชการฉบับใด และ SIPA ขอให้เลิกใช้ คำชี้แจงของ SIPA ที่ สวทช. ถ่ายทอดใช้ถ้อยคำตรง ๆ ว่า “เลิกใช้ฟอนต์ TH Sarabun IT๙ เนื่องจากใช้วิธีแก้ไขตัวเลขไทยไม่ถูกต้องตามหลักการของ Unicode ทำให้เกิดปัญหาในการแลกเปลี่ยนเอกสาร”

กลไกคือปัญหา ฟอนต์นี้เพียงแมปรูปอักษรของเลขอารบิกให้วาดเป็นเลขไทยในระดับการแสดงผล Data Revol อธิบายว่า “กด 1 ก็ได้ ๑ กด 2 ก็ได้ ๒” แต่รหัสที่บันทึกในไฟล์ยังเป็นอักขระ 1 (U+0031) ไม่ใช่ ๑ (U+0E51) ผลคือ “รหัสที่เก็บเป็นคนละรหัส” การค้นหา การเรียงลำดับ และการคำนวณในฐานข้อมูลจึงผิด และทันทีที่เปลี่ยนฟอนต์หรือเปิดไฟล์บนเครื่องที่ไม่มี IT๙ เลขไทยทั้งเอกสารก็กลับเป็นเลขอารบิกเงียบ ๆ

ที่มาของความเข้าใจผิดคือมติ ครม. 2 พฤษภาคม 2543 เรื่องการใช้ปีพุทธศักราช ซึ่ง Thai Library ชี้ว่าถูกตีความขยายไปเป็น “ต้องใช้เลขไทยทุกตัว” ทั้งที่หนังสือ นร 0106/ว 2019 ระบุว่าการใช้เลขไทยเป็นการ “ส่งเสริม” ไม่ใช่การบังคับ และงานด้านการเงิน ตารางตัวเลข หรืองานภาษาต่างประเทศใช้เลขอารบิกได้ ชุด IT๙ ที่แจกกันตามเว็บครูและเว็บโรงเรียนตั้งแต่ปลายปี 2557 มี 8 ไฟล์ คือ TH SarabunIT9 สี่สไตล์และ TH NiramitIT๙ สี่สไตล์ โดยไม่ระบุผู้จัดทำ

ถ้าต้องการเลขไทยจริง ให้พิมพ์เลขไทยจริง ซึ่งเป็นอักขระยูนิโคดชุดของมัน (U+0E50–U+0E59) จากแป้นพิมพ์ภาษาไทยหรือฟีเจอร์ตัวเลขไทยของโปรแกรม แล้วใช้ TH Sarabun PSK หรือ TH Sarabun New ตามปกติ ทั้งสองฟอนต์มีรูปเลขไทยครบอยู่แล้ว และไฟล์ที่ได้จะเปิดถูกบนทุกเครื่อง หากเครื่องของคุณมี TH SarabunIT๙ ติดตั้งอยู่ร่วมกับ PSK ฝ่ายไอทีของ มทร.สุวรรณภูมิ แนะนำให้ถอนออกด้วยเมื่อแก้ปัญหาฟอนต์เพี้ยนหลังอัปเดต Windows (ดูหัวข้อด้านล่าง)

TH Sarabun New กับ TH Sarabun PSK กับ Sarabun บน Google Fonts

สามตระกูลนี้ใช้ชื่อ Sarabun เหมือนกัน อยู่ในสายการออกแบบเดียวกัน แต่ใช้แทนกันไม่ได้ในช่องเลือกฟอนต์ เทมเพลตที่ระบุ “TH Sarabun PSK” ไม่ได้ถูกเติมเต็มด้วย “Sarabun” เพราะกล่องเลือกฟอนต์จับคู่ด้วยสตริงชื่อตระกูล ไม่ใช่ด้วยสายเลือดการออกแบบ

• TH SarabunPSK — ต้นฉบับปี 2550 จากชุดฟอนต์แห่งชาติของ SIPA สี่สไตล์ และเป็นสตริงที่เขียนอยู่ในระเบียบราชการและในเทมเพลตราชการกับเทมเพลตวิชาการส่วนใหญ่
• TH Sarabun New — รุ่นปรับปรุงปี 2554 สี่สไตล์ เส้นเหมือน PSK ทุกประการ ใช้ GPL 2.0 พร้อมข้อยกเว้นฟอนต์ และเป็นรุ่นที่เวอร์ชัน 1.35 แก้ปัญหา Office for Mac
• Sarabun — ฉบับวาดใหม่ที่เผยแพร่บน Google Fonts โดยอิงจาก TH Sarabun New เมทาดาทาของ Google Fonts ระบุว่าเป็น OFL มี 16 สไตล์ ครอบคลุมแปดน้ำหนักตั้งแต่ 100 ถึง 800 เพิ่มเข้าคลังเมื่อ 28 ตุลาคม ค.ศ. 2013 และดูแลต้นทางโดย Cadson Demak โรงหล่อตัวอักษรในกรุงเทพฯ ที่ศุภกิจ เฉลิมลาภ ไปร่วมงานด้วยในภายหลัง รองรับซับเซ็ต latin, latin-ext, thai และ vietnamese

แบ่งกันแบบใช้งานจริง: งาน Word และ PDF ที่ต้องตรงกับเทมเพลตไทยใช้ TH SarabunPSK หรือ TH Sarabun New งานเว็บใช้ Sarabun ซึ่งแพ็กมาเป็นเว็บฟอนต์พร้อมฮินติง และมีช่วงน้ำหนักพอจะสร้างลำดับชั้นได้ การเอาไฟล์ TTF ของ TH Sarabun New ไปโหลดผ่าน @font-face นั้นทำได้ตามสัญญาอนุญาต แต่เท่ากับคุณส่งฟอนต์เอกสารสองน้ำหนักไปทำงานที่มีตระกูล OFL แปดน้ำหนักรออยู่แล้ว

TH Sarabun New ฟรีจริงไหม

ฟรีจริง และฟรีสำหรับงานเชิงพาณิชย์ด้วย หน้าเผยแพร่ของ f0nt.com ระบุว่า SIPA ร่วมกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาแก้สัญญาอนุญาตฟอนต์ TH Sarabun ตัวนี้ใหม่เป็น GPL 2.0 + Font exception ข้อยกเว้นฟอนต์คือส่วนที่สำคัญในทางปฏิบัติ มันแปลว่าเอกสารที่ฝังฟอนต์นี้ไว้ไม่ถูกดึงเข้าไปอยู่ใต้ GPL ไปด้วย การฝังใน PDF และไฟล์ Word การใช้เชิงพาณิชย์ และการเผยแพร่ต่อ จึงทำได้ทั้งหมด

Font Library ระบุตระกูลเดียวกันนี้ไว้ภายใต้ GNU General Public License ในสี่สไตล์ TrueType ซึ่งเป็นการยืนยันสัญญาอนุญาตอีกทางหนึ่งสำหรับคนที่อ่านหน้าภาษาไทยไม่ได้

ข้อควรระวังเรื่องขอบเขต: ข้อความ GPL อยู่บนหน้าเผยแพร่ของ TH Sarabun New ส่วนไฟล์ TH SarabunPSK รุ่นเก่านั้น SIPA กับกรมทรัพย์สินทางปัญญาแจกฟรีผ่าน f0nt.com ก็จริง แต่อย่าเหมาว่าข้อความ GPL ย้อนไปคลุมถึงไฟล์ชุดนั้น ถ้าคุณจะแจกจ่ายไฟล์ต่อ ไม่ใช่แค่ใช้งาน ให้แจก New อ่านเรื่องความต่างของสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทยได้ที่คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย

วิธีดาวน์โหลด TH Sarabun New

แหล่งทางการคือหน้าเผยแพร่ของ f0nt.com ซึ่งส่งไฟล์ THSarabunNew.zip ที่มีครบทั้งสี่ไฟล์ เวอร์ชัน 1.35 สองช่องทางที่ถูกต้อง:

1. f0nt.com — หน้าเผยแพร่ TH Sarabun New คือช่องทางที่ SIPA ใช้เผยแพร่ฟอนต์แห่งชาติ นี่คือหน้าที่คนค้น “โหลดฟอนต์ th sarabun” ตามหา
2. Font Library — รายการ THSarabun New มิเรอร์ทั้งสี่สไตล์ภายใต้ GNU GPL สำหรับคนที่ต้องการแหล่งภาษาอังกฤษ

ฟอนต์นี้ไม่มี cask บน Homebrew คุณอาจเคยเห็นคำสั่ง brew install --cask font-th-sarabun-new ตามเว็บอื่น คำสั่งนั้นใช้ไม่ได้ เพราะไม่มี cask ชื่อนี้อยู่จริง API ของ Homebrew ตอบกลับเป็น HTTP 404 สำหรับ font-th-sarabun-new (ตรวจเมื่อ 22 สิงหาคม 2569) และ pull request ที่เสนอให้เพิ่ม cask นี้ถูกปิดไปโดยไม่ได้ถูกรวมเข้า บน macOS ให้ติดตั้งไฟล์เองตามขั้นตอนด้านล่าง

ข้ามเว็บรวมฟอนต์ที่อัดโฆษณาไปเลย เว็บพวกนั้นเก็บเวอร์ชันเก่า และเมื่อ 1.35 คือรุ่นที่แก้ปัญหา Office for Mac ไฟล์เก่าจึงไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงาม เช็กเวอร์ชันก่อนเชื่อมิเรอร์ไหนก็ตาม

ดาวน์โหลด TH Sarabun New และ TH Sarabun PSK จาก ThaiGraph (มิเรอร์ไฟล์ต้นฉบับ)

ThaiGraph โฮสต์ชุด zip ต้นฉบับจาก f0nt.com ทั้งสองชุดไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของเราเอง ไฟล์ตรงกับต้นฉบับทุกไบต์ ไม่มีการเปลี่ยนชื่อ แตกซ้ำ หรือแก้ไข และเราเผยแพร่ค่า SHA-256 ของทุกไฟล์ให้ตรวจสอบได้ เหตุผลที่ทำมิเรอร์มีสองข้อ ข้อแรก f0nt.com ปฏิเสธการดาวน์โหลดที่ไม่ได้มาจากหน้าเว็บของตัวเอง (เราได้ HTTP 403 เมื่อดึงไฟล์ตรงโดยไม่มี referer) ลิงก์ที่คนส่งต่อกันในไลน์หรืออีเมลจึงมักเปิดไม่ได้ ข้อสอง ชุดที่เว็บอื่นแจกมักปนไฟล์เวอร์ชันเก่าหรือไฟล์ IT๙ เข้ามา

ไฟล์ .ttf ทั้งแปดไฟล์อยู่ในโฟลเดอร์เดียวกันภายใต้ชื่อเดิม (THSarabunNew.ttf, THSarabunNew Bold.ttf, THSarabunNew Italic.ttf, THSarabunNew BoldItalic.ttf, THSarabun.ttf, THSarabun Bold.ttf, THSarabun Italic.ttf, THSarabun Bold Italic.ttf) สำหรับคนที่ต้องการไฟล์เดี่ยว แต่วิธีที่ง่ายที่สุดคือโหลด zip แล้วติดตั้งทั้งชุด ตรวจค่าแฮชได้บน Windows ด้วย certutil -hashfile THSarabunNew.zip SHA256 และบน macOS ด้วย shasum -a 256 THSarabunNew.zip ผลลัพธ์ต้องตรงกับตารางทุกตัวอักษร ถ้าไม่ตรง อย่าติดตั้ง

ฐานทางสัญญาอนุญาตของการมิเรอร์: TH Sarabun New เป็น GPL 2.0 พร้อมข้อยกเว้นการฝังฟอนต์ ซึ่งอนุญาตการเผยแพร่ต่อโดยตรง เราแนบข้อความ GPL ฉบับเต็มพร้อมข้อยกเว้นตามที่ฝังในไฟล์ฟอนต์ไว้ด้วย ส่วน TH Sarabun PSK มาพร้อมไฟล์ “DIP&SIPA Font License Agreement” ในชุด zip ซึ่งข้อ (1) ระบุว่า “Allow to use without any charges and allow to reproduce, study, adapt and distribute this Font Computer Program” โดยห้ามเพียงการขายไฟล์ฟอนต์เดี่ยว เราไม่ขาย ไม่ดัดแปลง และไม่เปลี่ยนชื่อ จึงอยู่ในเงื่อนไขทั้งสองฉบับ หน้าเผยแพร่ของ f0nt.com เองก็ระบุให้ยึด “สัญญาอนุญาตที่แนบไปกับตัวฟอนต์” เป็นหลัก แหล่งทางการยังคงเป็น f0nt.com เสมอ และเราลิงก์กลับไปทั้งสองหน้าในหัวข้อก่อนหน้า

วิธีติดตั้ง TH Sarabun New บน Windows

แตกไฟล์ zip เลือกไฟล์ .ttf ทั้งสี่ คลิกขวา แล้วเลือก Install for all users คำแนะนำของไมโครซอฟท์เองสำหรับการเพิ่มฟอนต์คือ ดาวน์โหลดไฟล์ฟอนต์ซึ่งมักมาในรูปโฟลเดอร์ .zip แตกไฟล์ด้วยการคลิกขวาที่โฟลเดอร์ .zip แล้วเลือก Extract จากนั้นคลิกขวาที่ฟอนต์ที่ต้องการแล้วเลือก Install และกด Yes หาก Windows ถามสิทธิ์ในการเปลี่ยนแปลงเครื่อง อีกทางคือลากไฟล์ไปวางในโฟลเดอร์ C:\Windows\Fonts ซึ่งได้ผลเหมือนกัน

Windows 11 มีรายละเอียดเพิ่มที่บทความของไมโครซอฟท์ไม่ได้พูดถึง เมนูคลิกขวาถูกย่อ ทำให้ “Install for all users” จะโผล่ก็ต่อเมื่อกด “Show more options” ที่ท้ายเมนู หรือกด Shift+F10 ความต่างนี้สำคัญบนเครื่องที่ใช้ร่วมกันในสำนักงาน เพราะ “Install for all users” เขียนลง C:\Windows\Fonts ทุกโปรแกรมและทุกบัญชีจึงเห็นฟอนต์ ส่วน “Install” ธรรมดา รวมถึงการลากไปวางในหน้า Settings > Personalization > Fonts จะติดตั้งให้เฉพาะผู้ใช้ปัจจุบัน และบางโปรแกรมอาจมองไม่เห็นฟอนต์

สองเรื่องที่คนพลาดบ่อย: ให้ลงครบทั้งสี่ไฟล์ ไม่ใช่แค่ตัวธรรมดา มิฉะนั้น Word จะสังเคราะห์ตัวหนาและตัวเอนปลอมขึ้นมาเอง แล้วเอกสารของคุณจะไม่ตรงกับของคนอื่น และถ้าฟอนต์ไม่ขึ้นในรายการ ให้ปิดแล้วเปิดโปรแกรม Office ใหม่ เพราะ Office อ่านรายการฟอนต์ตอนเปิดโปรแกรม

วิธีติดตั้ง TH Sarabun New บน macOS

ดับเบิลคลิกไฟล์ .ttf ทีละไฟล์ใน Finder แล้วกด Install หรือลากทั้งสี่ไฟล์ไปวางในหน้าต่าง Font Book แอปเปิลระบุไว้สี่วิธี ซึ่งใช้ได้ตั้งแต่ macOS Tahoe 26 ย้อนไปถึง High Sierra: เปิด Font Book แล้วเลือก File > Add Fonts to Current User จากนั้นดับเบิลคลิกไฟล์ฟอนต์ / ลากไฟล์ไปวางบนไอคอน Font Book ใน Dock แล้วกด Install / ลากไฟล์ไปวางในหน้าต่าง Font Book / หรือดับเบิลคลิกไฟล์ใน Finder แล้วกด Install ในกล่องโต้ตอบ ไฟล์ TrueType .ttf ซึ่งเป็นรูปแบบของ TH Sarabun New อยู่ในรายการรูปแบบที่แอปเปิลรองรับ

ขั้นตอนที่ควรเพิ่มสำหรับคนใช้ภาษาไทยคือ การตรวจสอบฟอนต์ ใน Font Book ให้เลือกฟอนต์แล้วเลือก File > Validate Selection หรือเลือก File > Validate File แล้วเบราส์หาไฟล์ ไอคอนสีเขียวคือผ่าน สีเหลืองคือคำเตือน สีแดงคือไม่ผ่าน นี่คือวิธีจับไฟล์ TH Sarabun ที่ซ้ำหรือเสีย ซึ่งเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของปัญหาวรรณยุกต์ที่จะพูดถึงต่อไป

บน macOS ไม่มีทางลัดผ่านตัวจัดการแพ็กเกจ อย่าเชื่อคำสั่ง brew install --cask font-th-sarabun-new ที่ส่งต่อกันตามเว็บอื่น เพราะ cask นั้นไม่มีอยู่จริงและคำสั่งจะล้มเหลว

วรรณยุกต์ลอยใน Word และ PowerPoint บน macOS

ถ้าวรรณยุกต์ไทยลอยผิดตำแหน่งใน Office บน macOS Tahoe ให้อัปเดต macOS เป็น 26.1 ขึ้นไป แล้วเปลี่ยน TH Sarabun New เป็นเวอร์ชัน 1.35 จาก f0nt.com กระทู้ Microsoft Q&A ตั้งแต่ 17 กันยายน 2568 ถึง 8 มกราคม 2569 บันทึกไว้ว่าอาการเริ่มหลังอัปเดตเป็น Tahoe, macOS 26.1 แก้ได้ใน Word แต่ไม่หายใน PowerPoint และเวอร์ชัน 1.35 ทำให้อาการหายไปบน Tahoe 26.2

ที่เป็นเช่นนั้นไม่ใช่เรื่องบังเอิญ บันทึกอัปเดตของ f0nt.com ลงวันที่ 15 พฤศจิกายน 2562 ระบุว่าศุภกิจ เฉลิมลาภ ออกรุ่น 1.35 มาแก้ปัญหาภาษาไทยใน Microsoft Office for Mac โดยเฉพาะ ส่วนบันทึกของกระทู้แบบละเอียด รวมถึงวิธีที่มีคนลองแล้วไม่ได้ผล และขั้นตอนใน Font Book ที่ใช้เคลียร์ไฟล์ซ้ำซึ่งเป็นต้นเหตุของรายงานส่วนใหญ่ อยู่ที่หน้า TH Sarabun PSK

ทำไม TH Sarabun PSK เพี้ยนหลังอัปเดต Windows 10/11 และวิธีแก้

อาการคือหลังอัปเดต Windows ประจำเดือนตุลาคม 2566 ข้อความที่ตั้งเป็น TH Sarabun PSK ใน Excel (และบางเครื่องใน Word) แสดงเป็นฟอนต์อื่นหรือรูปอักษรเพี้ยน วิธีแก้ที่ฝ่ายไอทีมหาวิทยาลัยใช้ตรงกันคือถอนฟอนต์ TH SarabunPSK ออกให้หมดผ่าน Control Panel แล้วติดตั้งใหม่ครบทั้งสี่ไฟล์แบบ Install for all users ปัญหานี้กระทบ PSK เป็นหลัก และเป็นเหตุผลอันดับต้นที่คนค้น “ฟอนต์ th sarabun psk เพี้ยน”

บันทึกสาธารณะที่ชี้สาเหตุชัดที่สุดคือกระทู้ Microsoft Q&A วันที่ 12 ตุลาคม 2566 ผู้ถามระบุอัปเดตสองรายการที่ติดตั้งก่อนเกิดอาการ คือ KB5031354 (2023-10 Cumulative Update for Windows 11 22H2) และ KB5031323 (อัปเดต .NET Framework เดือนเดียวกัน) โดยอักขระไทยใน Excel แสดงผลคล้ายกับถูกแทนด้วย Tahoma คำตอบวันที่ 19 ตุลาคม 2566 เสนอทางแก้ชั่วคราวคือ “ถอน Windows Update KB 5031354 ออก จาก ประวัติการติดตั้งของ Windows Update” ซึ่งเราไม่แนะนำ เพราะเป็นอัปเดตความปลอดภัยและผู้ตอบรายอื่นในกระทู้เดียวกันรายงานว่าไม่ได้ผลกับทุกเครื่อง

วิธีที่ภาควิชาวิศวกรรมเครื่องมือวัดฯ มจพ. และสำนักวิทยบริการฯ มทร.สุวรรณภูมิ เผยแพร่ตรงกัน และเป็นวิธีที่ใช้แก้ในสำนักงานราชการทั่วประเทศ มีสามขั้น

1. ถอนฟอนต์เดิมออกให้หมด เปิด Control Panel เปลี่ยนมุมมองเป็น Large icons หรือ Small icons คลิก Fonts พิมพ์ sarabun ในช่องค้นหา เลือก TH SarabunPSK แล้วกด Delete และ Yes ถ้ามี TH SarabunIT๙ ให้ลบด้วย ถ้า Windows เตือนว่าไฟล์ถูกใช้งานอยู่ ให้ปิด Word, Excel, PowerPoint และเบราว์เซอร์ทุกหน้าต่างก่อนแล้วลบใหม่
2. ติดตั้งใหม่ครบสี่ไฟล์ แตกไฟล์ zip เลือกไฟล์ .ttf ทั้งสี่ คลิกขวา เลือก Show more options แล้ว Install for all users (บน Windows 11 คำสั่งนี้ซ่อนอยู่ในเมนูขั้นสอง) เพื่อให้ฟอนต์ลงใน C:\Windows\Fonts และทุกโปรแกรมมองเห็นตรงกัน
3. เปิด Office ใหม่ Office อ่านรายชื่อฟอนต์ตอนเปิดโปรแกรม เอกสารเดิมจะกลับมาแสดงผลถูกโดยไม่ต้องแก้ไฟล์

ข้อหนึ่งที่ต้องบอกตรง ๆ หน้าของทั้งสองมหาวิทยาลัยแจกไฟล์ชื่อ Fonts_TH_SarabunPSK_version_1.000.zip และแนะนำให้ใช้ “เวอร์ชัน 1.000” แต่ชุดทางการที่ f0nt.com แจกอยู่ (และที่เรามิเรอร์ไว้ด้านบน) ฝังเวอร์ชันไว้ว่า Version 1.1 2006 เราหาที่มาของบิลด์ 1.000 ไม่ได้และตรวจสอบไม่ได้ว่าต่างจาก 1.1 อย่างไร คำแนะนำของเราคือใช้ชุดทางการจาก f0nt.com หรือมิเรอร์ของเราที่มีค่าแฮชกำกับ ประสบการณ์ที่รายงานตรงกันในทุกแหล่งคือ สิ่งที่แก้อาการได้จริงคือการถอนออกให้หมดแล้วลงใหม่ให้ครบ ไม่ใช่ตัวเลขเวอร์ชัน

กรณีที่คล้ายกันแต่คนละสาเหตุ Blognone บันทึกไว้เมื่อตุลาคม 2562 ว่าหลังอัปเดต Windows 10 เป็น 1903 “ฟอนต์ Sarabun New เริ่มมีปัญหา คือใน Word มันจะกลายเป็นฟอนต์อื่น” ต้นเหตุคือไฟล์ฟอนต์ที่ติดตั้งไว้ไม่สมบูรณ์ พอดาวน์โหลดไฟล์ฉบับเต็มมาติดตั้งทับ “ปัญหาจบเลยครับ” นี่คืออีกเหตุผลที่ควรตรวจค่าแฮชของไฟล์ที่ดาวน์โหลดก่อนติดตั้ง ส่วนอาการวรรณยุกต์ลอยบน macOS เป็นคนละเรื่องและมีวิธีแก้ในหัวข้อก่อนหน้า

TH Sarabun ใน Microsoft Word, Google Docs และ Canva

Word ที่มากับ Microsoft 365 มี TH SarabunPSK ครบทั้ง 4 สไตล์เป็น cloud font โดยไม่ต้องติดตั้งอะไรเพิ่ม ส่วน Google Docs มี Sarabun ฉบับ Google Fonts แต่ไม่มี TH Sarabun PSK และ TH Sarabun New หน้า Cloud fonts in Office ของไมโครซอฟท์ระบุรายการ “TH SarabunPSK”, “TH SarabunPSK Bold”, “TH SarabunPSK Bold Italic” และ “TH SarabunPSK Italic” และอธิบายว่า “Cloud fonts are available to Microsoft 365 subscribers” นี่คือเอกสารของไมโครซอฟท์เองที่ยืนยันข่าว Blognone เมื่อปี 2561 ซึ่งหน้าเวอร์ชันก่อนของเราบอกว่ายังหาไม่พบ ข้อจำกัดมีสองข้อ cloud font โหลดเมื่อเลือกใช้ครั้งแรกและต้องต่ออินเทอร์เน็ต และ Office แบบซื้อขาด (2019, 2021, 2024) ไม่ได้รับ cloud fonts จึงต้องติดตั้งไฟล์เองตามขั้นตอนด้านบน TH Sarabun New ไม่อยู่ในรายการ cloud fonts ทุกเครื่องต้องติดตั้งเอง

Google Docs, Sheets และ Slides ดึงฟอนต์จากคลัง Google Fonts เท่านั้น Google ประกาศเมื่อ 7 กุมภาพันธ์ 2562 ว่าเพิ่มฟอนต์ไทยจากชุดฟอนต์แห่งชาติฉบับ Google Fonts เข้าเมนู More fonts ได้แก่ Bai Jamjuree, Chakra Petch, Charm, Charmonman, Fah Kwang, K2D, KoHo, Kodchasan, Krub, Mali, Niramit, Sarabun และ Srisakdi แต่ทั้งหมดคือฉบับที่ Cadson Demak วาดใหม่ภายใต้ OFL ไม่ใช่ไฟล์ TH ต้นฉบับ เราตรวจรายการตระกูลทั้งคลัง Google Fonts แล้ว ไม่มี “TH Sarabun PSK” หรือ “TH Sarabun New” ดังนั้นถ้าแม่แบบราชการระบุ TH Sarabun PSK คุณทำใน Google Docs ให้ตรงชื่อไม่ได้ ทางออกคือร่างใน Docs ด้วย Sarabun แล้วดาวน์โหลดเป็น .docx ไปตั้งฟอนต์เป็น TH Sarabun PSK ใน Word ก่อนส่ง เมตริกของสองตระกูลไม่เท่ากัน ต้องตรวจการตัดหน้าอีกครั้ง

Canva เรายังไม่พบเอกสารที่ Canva เผยแพร่เองระบุรายชื่อฟอนต์ไทยที่มีให้ จึงไม่ยืนยันว่ามี Sarabun หรือไม่ วิธีตรวจคือพิมพ์ “Sarabun” ในช่องค้นหาฟอนต์ของ Canva และถ้างานต้องใช้ชื่อ TH Sarabun PSK ให้ทำในโปรแกรมเอกสารแทน เพราะ Canva เป็นเครื่องมือกราฟิก ไม่ใช่เครื่องมือหนังสือราชการ บนมือถือ iOS และ Android ติดตั้งไฟล์ .ttf เป็นฟอนต์ระบบไม่ได้ สิ่งที่ทำได้จริงอยู่ในวิธีลงฟอนต์ไทยในมือถือ

ไฟล์ทั้งหมดในตระกูล TH Sarabun New

TH Sarabun New มีสี่ไฟล์ TrueType: สองน้ำหนัก Regular กับ Bold แต่ละน้ำหนักมีตัวเอนแท้ Font Library ระบุสี่สไตล์นี้ไว้ตรงกัน คือ Regular, Bold, Italic และ Bold Italic ภายใต้ GNU GPL ส่วนคลัง GitHub ของชุมชนที่มิเรอร์ชุดฟอนต์ SIPA ไว้ (epsilonxe/SIPAFonts) เก็บไฟล์เหล่านี้ไว้ในชื่อดังนี้:

นั่นคือทั้งตระกูล ไม่มี Light ไม่มี Medium ไม่มีน้ำหนักสำหรับงานดิสเพลย์ และไม่มีรุ่น variable ส่วน TH SarabunPSK ก็มีโครงสร้างสี่สไตล์แบบเดียวกัน

มีข้อควรระวังเรื่องชื่อไฟล์อยู่ข้อหนึ่ง SIPA ไม่ได้เผยแพร่รายการไฟล์ที่อยู่ในชุด zip ทางการไว้ที่ไหน ชื่อไฟล์ข้างต้นจึงมาจากคลังมิเรอร์ของชุมชน ไม่ใช่จากผู้แจกจ่ายเอง ตัวสไตล์ทั้งสี่นั้น Font Library ยืนยันไว้อย่างเป็นอิสระ แต่ชื่อไฟล์ไม่มีแหล่งยืนยัน จึงควรถือเป็นข้อมูลบ่งชี้เท่านั้น

อัปเดต 8 กันยายน 2569: ข้อควรระวังข้างต้นปิดได้แล้ว เราดาวน์โหลด THSarabunNew.zip จาก f0nt.com โดยตรงและเปิดดู ชุดทางการมีไฟล์ตรงกับตารางทุกชื่อ คือ THSarabunNew.ttf, THSarabunNew Bold.ttf, THSarabunNew Italic.ttf, THSarabunNew BoldItalic.ttf ทุกไฟล์ลงวันที่ 15 พฤศจิกายน 2562 และฝังเวอร์ชัน “Version 1.35 2011” ชุด zip ยังมีโฟลเดอร์ __MACOSX ที่มีไฟล์ทรัพยากรของ macOS ขนาด 210 ไบต์สี่ไฟล์ ซึ่งไม่ใช่ฟอนต์และลบทิ้งได้ ส่วนชุด PSK ทางการใช้ชื่อไฟล์ THSarabun.ttf, THSarabun Bold.ttf, THSarabun Italic.ttf, THSarabun Bold Italic.ttf ไม่ใช่ชื่อที่มิเรอร์ของชุมชนใช้ ค่า SHA-256 ของทุกไฟล์อยู่ใน README ของมิเรอร์ของเรา

สังเกตว่าชื่อไฟล์ไม่มีเว้นวรรคหลัง “TH” ตระกูลนี้เขียนว่า THSarabunNew ในไฟล์ แม้จะแสดงผลเป็น “TH Sarabun New”

ถ้าต้องการตระกูลไทยที่มีช่วงน้ำหนักจริง สำหรับสร้างลำดับชั้นแทนที่จะจัดบันทึกข้อความ Sarabun แปดน้ำหนักบน Google Fonts อยู่ในสายเดียวกัน ส่วน Noto Sans Thai หรือ IBM Plex Sans Thai ให้ระบบที่กว้างกว่า ลองเทียบกับข้อความของคุณเองได้ที่เครื่องมือทดสอบฟอนต์ไทย

เทมเพลตราชการไทยต้องการฟอนต์ตัวไหนจริง ๆ

ระเบียบเอกสารราชการไทยระบุสตริง “TH Sarabun PSK” ไม่ใช่ “TH Sarabun New” Thai Library ถ่ายทอดหนังสือสำนักนายกรัฐมนตรี นร 0106/ว 2019 เรื่อง “คำอธิบายการพิมพ์หนังสือราชการภาษาไทยด้วยโปรแกรมการพิมพ์ในเครื่องคอมพิวเตอร์” ว่ากำหนดให้ใช้ฟอนต์ TH Sarabun PSK ขนาด 16 พอยต์ ในการพิมพ์หนังสือราชการภาษาไทย เราอ่านตัวไฟล์ PDF ของหนังสือฉบับนั้นเองไม่ได้ เพราะเซิร์ฟเวอร์ราชการไทยทุกแห่งที่ลองเข้าถึงไม่ยอมให้ดึงไฟล์หรือส่งมาเป็นสแกนภาพล้วน ดังนั้นให้ถือว่าเลข 16 พอยต์นี้เป็นการถ่ายทอดโดย Thai Library ไม่ใช่การอ่านจากต้นฉบับ

กลไกเบื้องหลังสำคัญ เพราะมันอธิบายว่าทำไม “ลง New ไปเลย ใหม่กว่า” ถึงเป็นคำแนะนำที่ไม่ดี เทมเพลต Word เก็บฟอนต์ไว้ด้วยชื่อตระกูลแบบเป๊ะ ๆ เปิดเทมเพลตที่ระบุ TH SarabunPSK บนเครื่องที่มีแต่ TH Sarabun New แล้ว Word จะไม่สลับไปใช้ตัวพี่น้องที่เหมือนกันแทนให้เงียบ ๆ แต่จะตกไปใช้ฟอนต์อะไรก็ได้ที่มันเลือกเอง แล้วการตัดบรรทัดของคุณก็เลื่อน ในเมื่อสองไฟล์นี้มีเมตริกเท่ากันทุกประการ การลงไว้ทั้งคู่จึงไม่มีต้นทุนอะไรเลยและตัดปัญหานี้ทิ้งได้ทั้งหมด

นั่นคือเหตุผลที่คำแถลงของ SIPA ที่ สวทช. ถ่ายทอดขอให้หน่วยงานใช้ PSK เป็นมาตรฐาน ไม่ใช่เพราะ New ด้อยกว่า แต่เพราะกระทรวงที่รับเอกสารมาปนกันสองแบบต้องเสียเวลาจัดหน้าใหม่ทั้งวัน ถ้าคุณผลิตเอกสารให้กระทรวง รัฐวิสาหกิจ หรือสำนักงานวิชาการ ให้จัดตามที่เทมเพลตระบุ และอย่าอัปเกรดฟอนต์ให้เขาด้วยความหวังดี

ชื่อเรียกและการสะกดที่พบบ่อย

ฟอนต์ตัวเดียวนี้ถูกค้นด้วยชื่อไม่ต่ำกว่าสิบสองแบบ และการสะกดภาษาไทยที่พบบ่อยที่สุดสองแบบเป็นคำที่สะกดผิด ทั้งหมดนี้ชี้มาที่ตระกูลเดียวกันหรือตัวพี่น้องใกล้ชิด:

• TH Sarabun New — ชื่อที่แสดงผล เขียนว่า THSarabunNew ในไฟล์
• TH Sarabun — ชื่อตระกูลแบบไม่ระบุรุ่น กำกวมระหว่าง PSK กับ New
• TH SarabunPSK / TH Sarabun PSK / THSarabunPSK — ต้นฉบับปี 2550 สังเกตว่าสตริงทางการไม่มีเว้นวรรคหน้า PSK
• Thai Sarabun font / font Thai Sarabun / Thai Sarabun PSK — ลำดับคำแบบอังกฤษที่คนค้นจากต่างประเทศใช้
• ฟอนต์สารบรรณ — การสะกดไทยที่ถูกต้อง สารบรรณ หมายถึงงานหนังสือและงานเอกสาร
• ฟอนต์ไทยสารบัญ — คำที่สะกดผิดและพบบ่อยมาก สารบัญ แปลว่ารายการหัวข้อในหนังสือ ไม่ใช่งานเอกสาร สองคำนี้ต่างกันพยางค์เดียวและแป้นพิมพ์ไทยก็ไม่ทักท้วง คนที่พิมพ์คำนี้กำลังหาฟอนต์ตัวนี้อยู่
• ฟร้อน thai sarabun psk — ฟร้อน คือการสะกดตามเสียงของคำว่า ฟอนต์ ที่ใช้กันแพร่หลาย ฟอนต์ตัวเดียวกัน
• โหลดฟอนต์ th sarabun — วิธีพูดแบบไทยของ “download TH Sarabun”
• Sarabun — เมื่อเรียกลอย ๆ มักหมายถึงตระกูลบน Google Fonts ซึ่งเป็นไฟล์คนละชุด

“PSK” ใน TH SarabunPSK ย่อมาจากอะไร ไม่มีแหล่งเผยแพร่ใดที่เราหาเจอบอกไว้ เราตรวจบทความ National Fonts ของวิกิพีเดียทั้งฉบับอังกฤษและไทย หน้าเผยแพร่ของ f0nt.com ทั้งสองหน้าซึ่งเป็นของผู้แจกจ่ายเอง บทความต้นกำเนิดฟอนต์ของ The MATTER และคลังเมลของกลุ่มผู้พัฒนา Thai Linux แล้ว ไม่มีที่ไหนขยายตัวย่อนี้ ใครก็ตามที่บอกคุณอย่างมั่นใจว่า PSK ย่อมาจากอะไร คือการเดา และถ้าเราตอบก็จะเป็นการเดาเหมือนกัน

การออกแบบตัวอักษรและโทน

TH Sarabun New เป็นแซนส์ฮิวแมนนิสต์แบบมีหัว เส้นเกือบสม่ำเสมอ หัวพยัญชนะเป็นวงกลมชัด ช่องว่างภายในกว้าง ย่อหน้าต่อไปนี้เป็นการอ่านตัวอักษรของเราเอง ไม่ใช่ข้อมูลที่อ้างอิงแหล่งได้ เพราะเอกสารประกอบการออกแบบของผู้ออกแบบเข้าถึงทางออนไลน์ไม่ได้แล้ว

หัวบน ก ถ และ ภ ยังเปิดอยู่ที่ 14–16pt ซึ่งเป็นช่วงขนาดเนื้อความของเอกสารราชการไทย ฟอนต์จึงรอดทั้งเครื่องพิมพ์เลเซอร์และเครื่องถ่ายเอกสารโดยหัวไม่ตัน เทียบกับ Angsana New เซริฟที่มันเข้าแทนที่ ฟอนต์นี้ตัดคอนทราสต์ของเส้นและรายละเอียดปลายเส้นยุคเก่าออก แล้วอ่านสะอาดกว่าที่ขนาดเดียวกัน

โทนคือความเป็นกลางแบบงานสารบรรณโดยตั้งใจ ฟอนต์นี้ไม่แสดงอารมณ์ใดเลย ซึ่งสำหรับแบบฟอร์ม บันทึกข้อความ หรือหน้าราชกิจจานุเบกษา นั่นคือหน้าที่ทั้งหมดของมัน ละตินคู่เป็นแซนส์ฮิวแมนนิสต์เรียบ ปรับขนาดให้นั่งเสมอกับตัวไทย เอกสารสองภาษาอย่างแบบฟอร์มวีซ่า ใบแสดงผลการศึกษา และหัวจดหมายกระทรวง จึงมีเนื้อสัมผัสสม่ำเสมอทั้งสองระบบเขียน อ่านเรื่องการจัดเนื้อความภาษาไทยเพิ่มได้ที่คู่มือไทโปกราฟีไทย

การใช้งานที่เหมาะสม

TH Sarabun New คือตัวเลือกที่ถูกต้องทุกครั้งที่เอกสารต้องตรงตามขนบราชการไทย และคุณมีอิสระเลือกได้เองระหว่างสองไฟล์สารบรรณ โจทย์ที่เหมาะ:

• หนังสือราชการ บันทึกข้อความ และรายงานที่เทมเพลตไม่ได้ล็อกชื่อฟอนต์ไว้
• วิทยานิพนธ์และรายงานมหาวิทยาลัยที่เทมเพลตเขียนแค่ “TH Sarabun” โดยไม่ระบุ PSK
• งานที่คุณจะแจกจ่ายต่อพร้อมไฟล์ฟอนต์ ซึ่ง GPL 2.0 พร้อมข้อยกเว้นฟอนต์เป็นฐานที่สะอาดกว่า
• เอกสารที่ผลิตด้วย Office บน macOS ซึ่งเวอร์ชัน 1.35 คือรุ่นที่แสดงผลภาษาไทยถูกต้อง

ที่ไม่เหมาะ: เทมเพลตที่ระบุ TH Sarabun PSK ตรง ๆ ให้ใช้ไฟล์นั้นแทน รวมถึงงานแบรนด์และงานดิสเพลย์ ซึ่งสองน้ำหนักแบกลำดับชั้นไม่ไหว และงานเว็บ ซึ่ง Sarabun คือตัวที่แพ็กมาให้แล้ว

ทางเลือกฟรีและฟอนต์ใกล้เคียง

ทางเลือกทุกตัวที่ควรเอ่ยถึงในหน้านี้ก็ฟรีเหมือนกัน เพราะชุดฟอนต์แห่งชาติกับคลังฟอนต์ไทยบน Google Fonts รวมกันแล้วครอบคลุมงานเอกสารเกือบทั้งหมดโดยไม่มีค่าใช้จ่าย สี่ทิศทาง:

• TH Sarabun PSK — ไม่ใช่ทางเลือกเท่ากับเป็นอีกครึ่งหนึ่งของเรื่อง เส้นเหมือนกัน และเป็นชื่อที่เทมเพลตขอ
• Sarabun — ฉบับวาดใหม่แบบ OFL บน Google Fonts แปดน้ำหนัก คำตอบที่ถูกต้องสำหรับงานเว็บ
• Noto Sans Thai — ครอบคลุมกว้างกว่าและมีระบบน้ำหนักครบสำหรับงานอินเทอร์เฟซ
• IBM Plex Sans Thai — ทางเลือกแบบมีหัวที่โทนเป็นกลางแบบองค์กร พร้อมละตินคู่

ฟอนต์แห่งชาติอีกสิบสองแบบอยู่ที่หมวดฟอนต์แห่งชาติ ส่วนฟอนต์ไทยที่ใช้ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายทั้งหมดอยู่ที่หมวดฟอนต์ไทยฟรี และถ้าสนใจตระกูลมีหัวโดยเฉพาะ ซึ่งเป็นกลุ่มที่สารบรรณสังกัดอยู่ ดูที่ฟอนต์ไทยแบบมีหัว

การจับคู่

TH Sarabun New แทบไม่ต้องจับคู่ เพราะเอกสารราชการไทยจัดทุกอย่างด้วยฟอนต์เดียว แต่เวิร์กโฟลว์ผสมมีคู่ธรรมชาติสามตัว

• Angsana New — เซริฟรุ่นเก่าที่ยังอยู่ในเทมเพลตเดิมซึ่งใช้ทั้งสองแบบ
• Sarabun — ตัวเว็บจากสายเดียวกัน สำหรับเว็บไซต์ที่สะท้อนเอกสารพิมพ์
• Noto Sans Thai — ประกัน fallback stack สำหรับจอที่ไม่มีทั้งสองตัวติดตั้ง

สัญญาอนุญาต

TH Sarabun New เป็นซอฟต์แวร์เสรีภายใต้ GPL 2.0 พร้อมข้อยกเว้นฟอนต์ เอกสารที่ฝังฟอนต์นี้ไม่ถูกครอบคลุมโดย GPL ไปด้วย หน้าเผยแพร่ของ f0nt.com ระบุว่า SIPA ร่วมกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาแก้สัญญาอนุญาตฟอนต์ TH Sarabun ตัวนี้ใหม่เป็นเงื่อนไขดังกล่าว การใช้เชิงพาณิชย์ การเผยแพร่ต่อ และการฝังใน PDF กับไฟล์ Word จึงทำได้ทั้งหมด Font Library บันทึกตระกูลนี้ไว้ภายใต้ GNU General Public License อย่างเป็นอิสระ และให้เครดิตโรงหล่อว่า “Mr.Suppakit Chalermlarp, RSAD.Design LTD.”

ข้อควรทราบสองเรื่อง: ถ้าคุณแจกจ่ายตัวไฟล์ฟอนต์ต่อ ไม่ว่าจะในชุดเทมเพลต ในแอป หรือส่งมอบให้ลูกค้า ให้ส่ง TH Sarabun New แทนไฟล์ PSK รุ่นเก่า เพราะข้อความ GPL อยู่บนหน้าเผยแพร่ของ New และถ้าโครงการของคุณต้องใช้สัญญาอนุญาต SIL Open Font License โดยเฉพาะ ซึ่งฝ่ายกฎหมายขององค์กรบางแห่งยืนกราน ให้ใช้ Sarabun จาก Google Fonts แทน เพราะเป็น OFL และอยู่ในสายการออกแบบเดียวกัน คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย อธิบายความต่างของสองสัญญาอนุญาตนี้ในทางปฏิบัติ

สิ่งที่ฝังอยู่ในไฟล์จริง (ตรวจ 8 กันยายน 2569) ไฟล์ TH Sarabun New ทั้งสี่ฝังข้อความสัญญาอนุญาตไว้ในตาราง name ของฟอนต์เอง เริ่มด้วย “This font is free software; you can redistribute it and/or modify it under the terms of the GNU General Public License as published by the Free Software Foundation; either version 2 of the License, or (at your option) any later version.” และปิดด้วยข้อยกเว้นการฝัง “As a special exception, if you create a document which uses this font, and embed this font or unaltered portions of this font into the document, this font does not by itself cause the resulting document to be covered by the GNU General Public License.” สังเกตคำว่า “or any later version” ซึ่งกว้างกว่าที่หน้า f0nt.com สรุปไว้ว่า GPL 2.0 ชุด zip ไม่มีไฟล์สัญญาอนุญาตแยก ข้อความนี้จึงเป็นบทสัญญาอนุญาตที่ผูกกับไฟล์ เราคัดลอกไว้พร้อมข้อความ GPL ฉบับเต็มในไฟล์สัญญาอนุญาตของมิเรอร์

ส่วนข้อควรระวังเรื่อง PSK ที่เขียนไว้ด้านบนว่าอย่าเหมาว่า GPL ย้อนไปคลุมไฟล์ปี 2550 นั้นยังถูกต้อง แต่ตอนนี้เราอ่านสัญญาอนุญาตของ PSK ฉบับจริงแล้ว ชุด zip ของ PSK มีไฟล์ “DIP&SIPA Font License Agreement.txt” ลงวันที่ 21 กันยายน 2549 ทั้งภาษาไทยและอังกฤษ สาระสำคัญคือ (1) ใช้ฟรี ทำซ้ำ ศึกษา ดัดแปลง และแจกจ่ายได้ แต่ห้ามขายไฟล์ฟอนต์เดี่ยว ๆ ทั้งต้นฉบับและรุ่นดัดแปลง เว้นแต่ขายรวมกับโปรแกรมคอมพิวเตอร์ (2) ผู้ที่จะดัดแปลงต้องแจ้งกรมทรัพย์สินทางปัญญาและ SIPA เป็นลายลักษณ์อักษร (3) รุ่นดัดแปลงห้ามใช้ชื่อที่สงวนไว้ ซึ่งรวม TH Sarabun PSK ทั้งสี่สไตล์ และห้ามใช้ชื่อเจ้าของลิขสิทธิ์หรือผู้ออกแบบโปรโมต (4) รุ่นดัดแปลงต้องอยู่ใต้สัญญาอนุญาตฉบับเดียวกัน นี่คือที่มาของประโยคในเมลลิงลิสต์ Thai Linux ปี 2553 ที่ว่า “ทำเสร็จแล้วใช้ชื่อเดิมไม่ได้” และเป็นเหตุผลที่ TH Sarabun IT๙ ซึ่งดัดแปลงจาก PSK แล้วยังใช้คำว่า Sarabun อยู่ในชื่อ มีปัญหาทั้งทางเทคนิคและทางสัญญาอนุญาต สำหรับผู้ใช้ทั่วไปที่แค่พิมพ์เอกสาร ฝัง PDF หรือส่งไฟล์ให้กัน ทั้ง PSK และ New ใช้ได้เต็มที่โดยไม่มีเงื่อนไขเพิ่ม

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ September 2026