ฟอนต์ไทย · OFL

Anuphan

อนุพันธ์

โดย Narongsak Chaiwong

Typography & Licensing Specialist, ThaiGraph · 13 มิถุนายน 2569 · ปรับปรุง 8 กันยายน 2569

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ September 2026

<link href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Anuphan:wght@400;700&display=swap" rel="stylesheet">

@import url('https://fonts.googleapis.com/css2?family=Anuphan:wght@400;700&display=swap');

font-family: 'Anuphan', sans-serif;

ฟอนต์ Anuphan คืออะไร

ฟอนต์ Anuphan (อนุพันธ์) คือฟอนต์ไทยไม่มีหัวจากคัดสรร ดีมาก ที่วาดขึ้นเป็นคู่ฉบับไทยอิสระของ IBM Plex ครอบคลุมเจ็ดน้ำหนักในไฟล์ variable font ไฟล์เดียว แจกฟรีบน Google Fonts ภายใต้ SIL Open Font License ชื่อไทยของฟอนต์คือ “อนุพันธ์” ตามที่ไทยเฟซบันทึกไว้

โปรเจกต์นี้มีที่มาที่เปิดเผยอย่างตรงไปตรงมา คำอธิบายที่ส่งไปพร้อมฟอนต์บน Google Fontsระบุว่างานชิ้นนี้ทำขึ้น “เพื่อการพัฒนาตนเองและการศึกษา” — แบบฝึกหัดของนักออกแบบที่ลงเอยด้วยการเผยแพร่ใช้งานจริง ประเด็นสำคัญคือ Anuphan ไม่ใช่ การดัดแปลง IBM Plex Sans Thai เอกสารโปรเจกต์ระบุชัดว่าเส้นโครงอักษรไทยทุกตัววาดขึ้นจากเวอร์ชันละตินของ IBM Plex Sans เท่านั้น เป็นการทดลองว่าหากสร้างอักษรไทยจากตรรกะละตินของ Plex โดยตรง ผลลัพธ์จะหน้าตาเป็นอย่างไร (ชื่อทางการของฟอนต์ไทยในระบบ IBM Plex บน Google Fonts คือ “IBM Plex Sans Thai” ตามไฟล์ METADATA บทความนี้เรียกสั้น ๆ ว่า IBM Plex Thai ในบางจุด)

เครดิตผู้ออกแบบมีสองรูปแบบตามแหล่งที่มา: คำอธิบายบน Google Fonts ใช้ชื่อ Mint Tantisuwanna นักออกแบบตัวอักษรของคัดสรร ดีมาก ขณะที่ไทยเฟซบันทึกชื่อภาษาไทยว่า กรกนก ตันติสุวรรณนา และลงวันที่ไว้ที่ 18 ธันวาคม 2019 ส่วน Google Fonts รับ Anuphan เข้าแคตตาล็อกเมื่อ 23 กุมภาพันธ์ 2023 ตามไฟล์เมทาดาทา METADATA.pb

น้ำหนักของ Anuphan — SemiBold มี ส่วน ExtraBold ไม่มี

Anuphan มีเจ็ดน้ำหนัก ตั้งแต่ Thin (100) ถึง Bold (700) — Anuphan SemiBold คือน้ำหนัก 600 มีอยู่จริงในตระกูล ส่วน Anuphan ExtraBold (800) และ Black (900) ไม่มี เพราะแกนน้ำหนักของไฟล์ variable จบที่ 700 ข้อมูลนี้ยืนยันจากไฟล์ METADATA.pb ในคลัง google/fonts ซึ่งระบุแกน wght ไว้ที่ช่วง 100–700

เพดานที่ 700 คือข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนเริ่มงาน ตระกูลอย่าง Noto Sans Thai และ Kanit ไปถึง Black (900) แต่ Anuphan หยุดที่ Bold จึงไม่มีน้ำหนักหนาพิเศษสำหรับโปสเตอร์หรือบรรจุภัณฑ์ และไม่มีอิตาลิกด้วย ถ้าคุณเห็นตัวเลือก “Anuphan ExtraBold” ในโปรแกรมออกแบบ นั่นคือน้ำหนักปลอมที่ซอฟต์แวร์สร้างจากการขยายเส้น ไม่ใช่ไฟล์จริง — และบนอักษรไทยมันจะไปเบียดช่องว่างรอบสระกับวรรณยุกต์จนอ่านยาก

ข้อดีของการเป็น variable font คือคุณเลือกค่าน้ำหนักระหว่างขั้นได้ เช่น font-variation-settings: 'wght' 550; เพื่อได้น้ำหนักกึ่งกลางระหว่าง Medium กับ SemiBold โดยไม่ต้องโหลดไฟล์เพิ่ม

ดาวน์โหลดฟอนต์ Anuphan ฟรีได้ที่ไหน

Anuphan ดาวน์โหลดฟรีจาก Google Fonts: เลือก ZIP ที่มีน้ำหนักคงที่ครบเจ็ด หรือไฟล์ variable เดียวครอบคลุมช่วง 100–700 ทั้งหมด ไม่ต้องสมัครสมาชิก ไม่มีค่าใช้จ่าย

1. ไฟล์ ZIP จาก Google Fonts — เปิดหน้า specimen ของ Anuphan กด “Get font” แล้วดาวน์โหลด ZIP ของตระกูล
2. ฝังผ่าน CSS — ใส่ https://fonts.googleapis.com/css2?family=Anuphan:[email protected]&display=swap ในแท็ก <link> แล้วประกาศ font-family: 'Anuphan', sans-serif;
3. ซอร์สบน GitHub — คลัง cadsondemak/Anuphan เก็บไฟล์ต้นฉบับภายใต้ OFL-1.1 สำหรับ self-host หรือดัดแปลง

ลองพิมพ์ข้อความไทยของคุณเองเทียบกับฟอนต์ตัวอื่นได้ที่เครื่องมือทดสอบฟอนต์ไทย

ฟอนต์ Anuphan ฟรีไหม ใช้เชิงพาณิชย์ได้หรือเปล่า

Anuphan ฟรีจริงและใช้เชิงพาณิชย์ได้ถูกกฎหมาย เพราะเผยแพร่ภายใต้ SIL Open Font License ซึ่งอนุญาตให้ใช้ ฝังในผลิตภัณฑ์ ดัดแปลง และแจกจ่ายต่อได้โดยไม่มีค่าลิขสิทธิ์ การ self-host ไฟล์ variable ในผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ไม่ต้องขออนุญาตและไม่มีค่าธรรมเนียม

ใช้ได้กับงานลูกค้า อินเทอร์เฟซผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ ป้าย เว็บฟอนต์ และการฝังในแอป สิ่งที่ทำไม่ได้คือขายไฟล์ฟอนต์เดี่ยว ๆ เป็นสินค้า และใช้ชื่อสงวนของต้นฉบับกับเวอร์ชันที่ดัดแปลง อ่านต่อได้ในคู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย

ใช้ฟอนต์ Anuphan ใน Word และ PowerPoint ได้ไหม

ใช้ได้ แต่ให้ติดตั้งไฟล์จากโฟลเดอร์ static/ ในไฟล์ ZIP (เจ็ดไฟล์ Thin ถึง Bold) ไม่ใช่ไฟล์ variable ไฟล์เดียว เพราะรายการฟอนต์ของ Word และ PowerPoint คาดหวังชื่อสไตล์ตายตัว และปุ่ม Italic จะเอียงเส้นปลอมเพราะ Anuphan ไม่มีอิตาลิก ขั้นตอนตามเอกสารของ Microsoft: แตก ZIP เข้าโฟลเดอร์ static คลิกขวาที่ไฟล์ .ttf เลือก Install แล้วเปิด Word ใหม่

ทำไมต้อง static: ไฟล์ Anuphan[wght].ttf บรรจุแกนน้ำหนัก 100–700 ทั้งช่วงไว้ในไฟล์เดียวตามข้อมูล METADATA เบราว์เซอร์และ Figma อ่านแกนนี้ได้ แต่ Office รุ่นส่วนใหญ่จะเห็นเป็นฟอนต์ตัวเดียวชื่อ Anuphan และให้ Bold ปลอมเมื่อกด B การติดตั้งเจ็ดไฟล์ static ทำให้ Word เรียก Anuphan Bold ไฟล์จริง

ช่อง Complex scripts ในกล่องโต้ตอบ Font ของ Word คือที่อักษรไทยดึงฟอนต์และขนาด ไม่ใช่ช่อง Latin text คำตอบใน Microsoft Q&A อธิบายว่านี่คือสาเหตุที่ขนาดอักษรเปลี่ยนเองเมื่อสลับไทย-อังกฤษ ตั้ง Anuphan ทั้งสองช่องในสไตล์ Normal เพื่อให้ไทยกับอังกฤษมาจากระบบเดียวกันจริง ๆ ซึ่งเป็นจุดขายของฟอนต์นี้ ส่วนการส่ง PowerPoint ไปเครื่องอื่นให้ใช้ File → Options → Save → Embed fonts in the file ตามคำแนะนำของ Microsoft ฟอนต์ OFL ฝังได้ตามOFL FAQ ข้อ 1.12

Anuphan มีใน Google Docs, Canva และ Figma ไหม

Figma มีให้ทันที เพราะ Figma รวมฟอนต์ของ Google ไว้ในทุกไฟล์โดยค่าเริ่มต้น Google Docs เพิ่มได้ผ่านกล่อง More fonts ซึ่ง Google ระบุว่ารองรับภาษาไทย ส่วน Canva ให้กรองฟอนต์ตามภาษาไทยแล้วค้น “Anuphan” ถ้าไม่พบ (ฟอนต์นี้เข้า Google Fonts เมื่อปี 2023 ใหม่กว่าตัวอื่น) ให้อัปโหลดไฟล์ static เข้า Brand Kit ในแผน Pro ขึ้นไป วิธีต่อแอป:

• Google Docs / Slides — เมนูฟอนต์ → More fonts → พิมพ์ “Anuphan” Google Docs Help ระบุว่าเพิ่มฟอนต์ใหม่ลงรายการได้ “ในบางภาษา” และภาษาไทยอยู่ในรายชื่อนั้น
• Canva — เลือกข้อความ → ชื่อฟอนต์ → ไอคอนฟิลเตอร์ในช่องค้นหา Canva Help ระบุว่า “กรองตามภาษาและราคาได้” Canva รับไฟล์ OTF, TTF และ WOFF เข้า Brand Kit ในแผน Pro, Teams, Business, Education และ Nonprofits อัปโหลดไฟล์จากโฟลเดอร์ static เพื่อให้เลือกน้ำหนักได้ครบ
• Figma — พิมพ์ Anuphan ในเมนูฟอนต์ได้เลย ตามหน้า Add a font to Figma “โดยค่าเริ่มต้น Figma รวมฟอนต์ของ Google” ถ้าต้องการปรับค่าน้ำหนักระหว่างขั้นด้วยแกน variable ให้ติดตั้งไฟล์ Anuphan[wght].ttf ลงเครื่องแล้วใช้ผ่านฟิลเตอร์ “Installed by you”

เลือกน้ำหนัก Anuphan: เนื้อความ พาดหัว งานพิมพ์ และหน้าจอ

สำหรับเนื้อความไทยบนหน้าจอใช้ Anuphan Regular (400) ที่ 16px ขึ้นไป หรือ Medium (500) เมื่อตัวอักษรสีอ่อนบนพื้นเข้ม พาดหัวใช้ SemiBold (600) หรือ Bold (700) ซึ่งหนาสุดของตระกูล ส่วน Thin (100) และ ExtraLight (200) ใช้เฉพาะตัวอักษรใหญ่กว่า 40px จุดเด่นของ Anuphan คือคุณไม่ต้องเลือกจากเจ็ดขั้น เพราะเป็น variable font: ค่า font-weight: 450 หรือ 550 ใช้ได้จริงบนเว็บตามที่ MDN ระบุว่า “ค่าใด ๆ ตั้งแต่ 1 ถึง 1000 ใช้ได้” กับ variable font

ทดลองกับข้อความจริงเทียบกับ IBM Plex Sans Thai ได้ที่เครื่องมือทดสอบฟอนต์

Anuphan มีหัวหรือไม่มีหัว

Anuphan เป็นฟอนต์ไทย “ไม่มีหัว” และไม่มีเวอร์ชันมีหัวของตัวเอง แต่ต่างจาก Kanit หรือ Mitr ตรงที่มีญาติมีหัวในวงโคจรเดียวกัน: IBM Plex Sans Thai Looped ซึ่งใช้โครงละตินของ Plex ชุดเดียวกัน ถ้างานของคุณต้องมีทั้งสองแบบในระบบ Plex เดียว ให้ใช้ Anuphan หรือ IBM Plex Sans Thai กับพาดหัวและ UI แล้วใช้ Looped กับเนื้อความยาว

“หัว” คือวงกลมเล็กที่จุดเริ่มเส้นของพยัญชนะอย่าง ก ถ ภ ม Anuphan ลดรูปเป็นปลายเปิดเรียบตามตรรกะละตินของ Plex ทำให้อ่านเป็น “ฟอนต์เทคนิค” ทันที ผู้อ่านทั่วไปรับได้ดีบนหน้าจอ แต่สำหรับเอกสารทางการและผู้อ่านสูงวัย ฟอนต์มีหัวอย่าง Sarabun หรือ Looped ยังปลอดภัยกว่า ที่มาของการตัดหัวอ่านได้ในบทความว่าด้วยฟอนต์ไทยไม่มีหัว

ติดตั้ง Anuphan บน Windows, macOS และมือถือ

ZIP จาก Google Fonts มีสองชุด: ไฟล์ variable Anuphan[wght].ttf และโฟลเดอร์ static/ เจ็ดไฟล์ ให้ติดตั้ง static สำหรับ Word, PowerPoint และ Canva และใช้ variable สำหรับเว็บและ Figma ส่วนบน iPhone และ Android ทั่วไป ติดตั้งเป็นฟอนต์ระบบไม่ได้ ข้อจำกัดบนมือถืออธิบายพร้อมอ้างอิงเอกสารของ Apple, Google และ Samsung ไว้ที่วิธีลงฟอนต์ไทยในมือถือ

• Windows — เลือกเจ็ดไฟล์ในโฟลเดอร์ static พร้อมกัน คลิกขวา → Install อย่าติดตั้งทั้ง variable และ static พร้อมกันในเครื่องเดียว เพราะโปรแกรมบางตัวจะแสดงชื่อซ้ำ
• macOS — ดับเบิลคลิกแล้วกด Install ใน Font Book Apple ระบุว่าฟอนต์จะใช้ได้เฉพาะบัญชีคุณหรือทุกคนในเครื่อง ขึ้นกับตำแหน่งติดตั้งเริ่มต้นใน Font Book
• เว็บ — ใช้ variable ไฟล์เดียวผ่าน @font-face พร้อม font-weight: 100 700; หรือเรียกจาก Google Fonts ด้วย [email protected] ตามที่ระบุในส่วนดาวน์โหลดด้านบน

การออกแบบตัวอักษรและโทน

Anuphan ให้ความรู้สึกเชิงวิศวกรรมมากกว่าการแสดงอารมณ์: ไม่มีหัว คอนทราสต์เส้นต่ำ และรอยต่อค่อนข้างเหลี่ยมที่สืบทอดมาจาก IBM Plex Sans ละตินซึ่งเป็นต้นแบบการวาด พยัญชนะที่ตามขนบมีหัวกลม — ม บ ภ — ถูกลดรูปเป็นปลายเปิดเรียบง่ายแทน

ผลลัพธ์ใกล้เคียงกรอเทสก์ละตินที่สวมสัดส่วนไทย มากกว่าแซนส์ไทยสายฮิวแมนนิสต์ เส้นโค้งตึง ช่องว่างในตัวอักษรเปิดกว้าง และจังหวะแนวตั้งสม่ำเสมอพอที่ย่อหน้าผสมไทย-อังกฤษจะคง texture เดียวกันได้ตลอด ความเสมอกันของสองภาษานี้คือข้อเสนอหลักของการออกแบบ ขณะที่ Kanit ให้บุคลิกเรขาคณิตและ Noto Sans Thai ให้ความเป็นกลางโดยตั้งใจ Anuphan ให้บุคลิกโต๊ะเขียนแบบของ Plex: เชิงเทคนิค เย็นเล็กน้อย และคงเส้นคงวาที่ขนาดเล็ก

สิ่งที่แลกไปคือความอบอุ่น Anuphan มีน้อย โปรเจกต์ที่ต้องการโทนเป็นมิตรแบบสินค้าผู้บริโภคจะรู้สึกว่ามันแข็งเกินไป — กรณีนั้น Prompt เหมาะกว่า

Anuphan ต่างจาก IBM Plex Sans Thai อย่างไร

ทั้งคู่อยู่ในวงโคจร Plex เหมือนกัน แต่ IBM Plex Sans Thai เป็นฟอนต์ไทยที่พัฒนาขึ้นในระบบ IBM Plex อย่างเป็นทางการ ส่วน Anuphan เป็นงานอิสระที่วาดอักษรไทยขึ้นใหม่จากละตินของ Plex โดยไม่ได้ดัดแปลงไฟล์ไทยเดิม ความต่างจึงอยู่ที่ที่มา ไม่ใช่แค่หน้าตา

• เลือก IBM Plex Sans Thai เมื่อระบบดีไซน์ของคุณผูกกับ IBM Plex อย่างเป็นทางการอยู่แล้ว
• เลือก Anuphan เมื่อต้องการฟอนต์ไทยไม่มีหัวโทนเชิงเทคนิค พร้อมความสะดวกของ variable font ไฟล์เดียว
• เลือก Noto Sans Thai เมื่อต้องการความเป็นกลางและน้ำหนักถึง Black

ดูตัวเลือกอื่นได้ที่หมวดฟอนต์ไทยไม่มีหัว

การใช้งานที่เหมาะสม

Anuphan เหมาะกับอินเทอร์เฟซผลิตภัณฑ์ เอกสารนักพัฒนา และเว็บไซต์องค์กรสองภาษาที่ข้อความไทยต้องมีวินัยเดียวกับ IBM Plex หรือละตินเชิงวิศวกรรมแนวเดียวกัน โจทย์ที่เหมาะ:

• แดชบอร์ดและหน้าจอแอดมินที่มีป้ายกำกับไทย-อังกฤษปะปน
• เอกสารทางเทคนิคและคู่มือ API สำหรับซอฟต์แวร์ตลาดไทย
• ผลิตภัณฑ์ฟินเทคและองค์กรที่ใช้ IBM Plex เป็นมาตรฐานอยู่แล้ว
• เลย์เอาต์ข้อมูลหนาแน่นที่แกนน้ำหนัก variable คุ้มค่าการใช้งาน

ที่ไม่เหมาะ: งานที่ต้องใช้อิตาลิก (ไม่มี) งาน display ที่ต้องหนากว่า Bold และงานพิมพ์ทางการที่ยังคาดหวังอักษรมีหัว — พื้นที่นั้นเป็นของ Sarabun หรือฟอนต์มีหัวตัวอื่น

การจับคู่

Anuphan จับคู่ได้เป็นธรรมชาติที่สุดในวงโคจรของ Plex โดยเพิ่มเซริฟไทยเพื่อคอนทราสต์เชิงบรรณาธิการ สามคู่:

• IBM Plex Sans Thai — พี่น้องโดยตรงสำหรับระบบดีไซน์สองภาษาเต็มรูปแบบ
• Noto Serif Thai — เซริฟพาดหัวเหนือเนื้อหา Anuphan สำหรับรายงานและงานบรรณาธิการ
• Sarabun — เนื้อหาไทยมีหัวที่นุ่มกว่าเมื่อ Anuphan เย็นเกินไป

ตรรกะการจับคู่ฟอนต์ไม่มีหัวอยู่ในคู่มือ typography ไทย และดูตัวเลือกทั้งหมดได้ที่คลังฟอนต์ไทย

สัญญาอนุญาต

Anuphan เผยแพร่ภายใต้ SIL Open Font License: ฟรีสำหรับการใช้เชิงพาณิชย์ ดัดแปลง ฝังในผลิตภัณฑ์ และแจกจ่ายรวม ตราบที่ข้อความ OFL ติดไปกับไฟล์ ตรวจสอบได้ที่specimen บน Google Fonts หรือคลังบน GitHub ซึ่งระบุ OFL-1.1 ไว้ชัดเจน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟอนต์ Anuphan

คำถามที่คนค้นหาฟอนต์ Anuphan ถามบ่อยที่สุดคือวิธีโหลด สิทธิ์ใช้เชิงพาณิชย์ ความต่างจาก IBM Plex Sans Thai และวิธีอ่านชื่อ คำตอบสั้น ๆ พร้อมแหล่งอ้างอิงอยู่ด้านล่าง

โหลดฟอนต์ Anuphan ฟรียังไง

เปิดหน้า Anuphan บน Google Fonts กด “Get font” แล้ว “Download all” จะได้ ZIP ที่มีทั้งไฟล์ variable และโฟลเดอร์ static เจ็ดน้ำหนัก ไม่ต้องสมัคร ต้นทางอีกแห่งคือคลัง cadsondemak/Anuphan บน GitHub

ฟอนต์ Anuphan ใช้เชิงพาณิชย์ได้ไหม

ได้ทุกรูปแบบ OFL FAQ ข้อ 1.1 ระบุว่าใช้กับงานออกแบบทุกประเภทรวมถึงโลโก้ และการให้เครดิต “เป็นที่ชื่นชมแต่ไม่บังคับ” ข้อห้ามข้อเดียวคือขายไฟล์ฟอนต์เดี่ยว ๆ (ข้อ 1.5–1.6)

Anuphan กับ IBM Plex Sans Thai เลือกอันไหน

เลือก IBM Plex Sans Thai เมื่อระบบดีไซน์ผูกกับ IBM Plex อย่างเป็นทางการและต้องการชื่อฟอนต์ที่ตรงกับเอกสารของ IBM เลือก Anuphan เมื่อต้องการไฟล์ variable ไฟล์เดียวและโทนไทยที่วาดจากละตินของ Plex โดยตรง ทั้งคู่มีเจ็ดน้ำหนัก 100–700 ไม่มีอิตาลิก และเป็น OFL ต่างกันที่ IBM Plex Sans Thai บน Google Fonts เป็นไฟล์ static เจ็ดไฟล์ ส่วน Anuphan เป็น variable

Anuphan อ่านว่าอะไร

อ่านว่า “อะ-นุ-พัน” เขียนไทยว่า อนุพันธ์ ตามที่ไทยเฟซบันทึกไว้ คำนี้เป็นศัพท์คณิตศาสตร์ (derivative) สอดคล้องกับที่มาของฟอนต์ซึ่ง “อนุพันธ์” มาจากละตินของ IBM Plex

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ September 2026