ฟอนต์ไทย · COMMERCIAL

IrisUPC

โดย Narongsak Chaiwong

Typography & Licensing Specialist, ThaiGraph · 16 กรกฎาคม 2569 · ปรับปรุง 30 ตุลาคม 2569

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ October 2026

IrisUPC คือฟอนต์อะไร

IrisUPC คือฟอนต์ไทยแบบมีหัวที่ออกแบบโดยบริษัท Unity Progress ในปี 1992 และให้สิทธิ์แก่ Microsoft โดยแถมมากับ Windows และ Office รุ่นภาษาไทย มีทั้งหมดสี่สไตล์ ได้แก่ Regular, Bold, Italic และ Bold Italic รองรับทั้งอักษรไทยและละติน เป็นหนึ่งในตระกูลฟอนต์ระบบ UPC (Unity Progress Corporation) รุ่นดั้งเดิมที่มาก่อนรุ่น “New” ของ Angsana, Browallia และ Cordia ส่วน Iris ไม่มีรุ่น New

สำหรับผู้ใช้คอมพิวเตอร์ในไทยส่วนใหญ่ IrisUPC ไม่ใช่ฟอนต์ที่เลือกเอง แต่เป็นฟอนต์ที่ติดตั้งมาพร้อมระบบปฏิบัติการและถูกตั้งเป็นค่าเริ่มต้นในเอกสารรุ่นเก่า จึงเป็นฟอนต์เพื่อความเข้ากันได้เป็นหลัก หากเอกสารไทยรุ่นเก่าแสดงผลถูกต้อง มักเป็นเพราะฟอนต์ตระกูล UPC นี้เอง

ลักษณะตัวอักษรและความต่างจากรุ่น New

IrisUPC ไม่มีรุ่น New: ในรายชื่อฟอนต์ Windows 11 ของ Microsoft ตระกูล UPC ที่มีรุ่น New คู่กันมีเพียง Angsana, Browallia และ Cordia ส่วน Iris มีแค่ IrisUPC สี่สไตล์ (รายชื่อฟอนต์ Windows 11, เข้าถึง 30 ต.ค. 2026) จุดที่ทำให้ IrisUPC ต่างจาก UPC ตัวอื่นเห็นได้จากไฟล์ฟอนต์เอง: ตัวไทยเส้นตั้งหนา เส้นนอนบาง และหัวเป็นวงปิดรูปรีแคบ แต่ตัวละตินที่แถมมาเป็นแบบมีเชิง (serif) ไม่ใช่แซนส์แบบตัวไทย และพยัญชนะไทย 46 ตัวกว้างเฉลี่ย 0.40 em แคบกว่า FreesiaUPC (0.43 em) ซึ่งเป็นแซนส์มีหัวอีกตัวในชุดเดียวกัน (ตรวจจากไฟล์ Upcil.ttf เวอร์ชัน 5.05 เมื่อ 30 ต.ค. 2026)

ในฐานะฟอนต์แบบไม่มีเชิง (sans-serif) ฟอนต์นี้อยู่ในกลุ่มตัวพิมพ์ไทยดั้งเดิม ไม่ใช่กลุ่มไม่มีหัวสมัยใหม่ที่อธิบายไว้ในคู่มือการพิมพ์ไทย อักษรละตินที่แถมมาช่วยให้จัดบรรทัดไทย–อังกฤษจากฟอนต์เดียวได้

น้ำหนักและการดาวน์โหลด

IrisUPC มีสี่สไตล์ (Regular, Bold, Bold Italic, Italic) และแจกจ่ายเฉพาะแบบแถมมากับ Microsoft Windows และ Office เท่านั้น ไม่มีให้ดาวน์โหลดแยก มีมาตั้งแต่ Windows XP จนถึง Windows 11 และใช้ได้ในโปรแกรม Office ด้วย

หากต้องการตรวจสอบว่าเครื่องมีฟอนต์นี้อยู่แล้วหรือไม่ ให้เปิดเมนูฟอนต์ใน Microsoft Word หรือการตั้งค่าฟอนต์ของระบบ แล้วมองหา “IrisUPC” เนื่องจากเป็นฟอนต์ระบบ จึงไม่มีแหล่งดาวน์โหลดฟรีที่ถูกต้องตามลิขสิทธิ์ — ฟอนต์จะมาพร้อมกับระบบปฏิบัติการ

บน Windows 10 และ 11 ที่ลงใหม่หรืออัปเกรดมา IrisUPC จะยังไม่มีในเครื่องจนกว่าจะเปิดฟีเจอร์เสริม Thai Supplemental Fonts ที่ Settings → System → Optional features (Microsoft Learn, เข้าถึง 30 ต.ค. 2026) ขั้นตอนทีละข้ออยู่ในหน้าฟอนต์ไทยที่มากับ Windows ส่วนวิธีเช็กว่ามีแล้วหรือยัง ให้เปิด C:\Windows\Fonts แล้วมองหา IrisUPC (ไฟล์ Upcil.ttf, Upcib.ttf, Upcii.ttf และ Upcibi.ttf)

การใช้งานที่เหมาะสม

IrisUPC เหมาะกับงานเพื่อความเข้ากันได้และเอกสารไทยรุ่นเก่ามากกว่างานออกแบบแบรนด์ใหม่ เหมาะกับ:

• เปิด แก้ไข และพิมพ์ซ้ำเอกสารไทยรุ่นเก่าที่กำหนดฟอนต์ตระกูล UPC ไว้
• เอกสารราชการ วิชาการ และสำนักงานที่ต้องแสดงผลตรงกับต้นฉบับ
• ระบบที่มาตรฐานอยู่บนฟอนต์ระบบไทยของ Microsoft
• กรณีที่ต้องใช้ฟอนต์ไทยแบบไม่มีเชิงที่ติดตั้งกว้างขวางและผู้ใช้ไม่มีค่าใช้จ่าย

สำหรับงานออกแบบใหม่ ฟอนต์สมัยใหม่ที่มีลิขสิทธิ์หรือโอเพนซอร์ส — ดูหมวดซานเซริฟ หรือ Sarabun — มักตอบโจทย์ได้ดีกว่าฟอนต์ระบบรุ่นเก่า

สัญญาอนุญาต

IrisUPC เป็นฟอนต์เชิงพาณิชย์ของ Unity Progress ที่ให้สิทธิ์ผ่าน Microsoft แถมมากับผลิตภัณฑ์ของ Microsoft และไม่สามารถแจกจ่ายซ้ำหรือใช้เป็นเว็บฟอนต์ได้โดยไม่มีสัญญาอนุญาตจาก Microsoft ตรวจสอบเงื่อนไขได้ที่หน้า Microsoft Learn และเอกสารฟอนต์ของ Office อ่านเพิ่มเรื่องความต่างของฟอนต์ระบบกับฟอนต์ OFL/ฟรีได้ในคู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ October 2026