ฟอนต์ไทย · FREE

iannnnnSOS

โดย Narongsak Chaiwong

Typography & Licensing Specialist, ThaiGraph · 29 สิงหาคม 2569

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ August 2026

iannnnnSOS คือฟอนต์อะไร

iannnnnSOS คือฟอนต์ลายมือไทยแนวดิสเพลย์ของ ปรัชญา สิงห์โต (iannnnn) ขึ้นหน้าเว็บ f0nt.com เมื่อวันที่ 27 มกราคม 2005 แจกฟรีและใช้เชิงพาณิชย์ได้ มีน้ำหนักเดียว รองรับทั้งไทยและละติน และเอกลักษณ์ทั้งหมดของมันอยู่ที่เส้นที่ขาดเป็นช่วง ๆ แล้วถูกลากย้ำทับ อันเป็นร่องรอยของปากกาลูกลื่นที่หมึกไม่ยอมติดกระดาษ

ในชุดฟอนต์ปี 2005 ทั้งสิบเจ็ดตัวของผู้ออกแบบคนนี้ iannnnnSOS มียอดดาวน์โหลดเป็นอันดับสี่ ตัวนับบนหน้าเผยแพร่แสดง “โหลด 607,198 ครั้ง” เมื่อวันที่ 29 สิงหาคม 2026 เป็นรองแค่ iannnnnMTV, iannnnnJPG และ iannnnnGMO เท่านั้น ตัวเลขนี้เป็นตัวนับสด จึงขยับขึ้นเรื่อย ๆ หลังจากวันที่อ่าน

วันที่ 27 มกราคม 2005 มีความหมายมากกว่าที่เห็น เพราะนับจากวันที่ f0nt.com จดโดเมนคือ 19 ธันวาคม 2004 แล้ว ฟอนต์ตัวนี้เกิดขึ้นในสัปดาห์ที่ห้าของชีวิตเว็บ และคนที่วาดมันก็คือคนที่ก่อตั้งและยังดูแลเว็บนั้นอยู่จนวันนี้ iannnnnSOS จึงไม่ใช่ฟอนต์ที่บังเอิญไปเผยแพร่บนช่องทางหลักของวงการฟอนต์ไทยอิสระ แต่เป็นผลงานปีแรกของช่องทางนั้นเอง ดูภาพรวมว่าวงการอิสระวางตัวอย่างไรเทียบกับโรงหล่อตัวพิมพ์เชิงพาณิชย์ได้ที่แผนที่โรงหล่อตัวพิมพ์ไทย

ทำไมหน้าตาถึงออกมาแบบนี้ — คำอธิบายจากผู้ออกแบบเอง

หน้าตาของฟอนต์คือรอยของปากกาลูกลื่นที่หมึกไม่ติด ผู้ออกแบบเขียนไว้เองบนหน้าเผยแพร่ว่านี่เป็นฟอนต์ตัวที่สามที่เขาหัดทำในโปรแกรม FontCreator และเกิดจากความหงุดหงิดเวลาเขียนแล้วปากกาไม่ยอมติดกระดาษ ข้อความของเขาตามที่ปรากฏบนหน้าเว็บ

นี่เป็นฟอนต์ตัวที่สามที่ผมหัดทำในโปรแกรม FontCreator เกิดจากความหงุดหงิดเวลาใช้ปากกาลูกลื่นห่วยๆ เขียนกระดาษแล้วดันไม่ยอมติดซะที … ต้องคอยถูๆ ลากๆ ย้ำๆ จนออกมาเป็นตัวอักษรที่เหมือนขอความช่วยเหลือชาวบ้านอยู่ยังงี้แล.. (จริงๆ แล้วชอบเป็นการส่วนตัว)

สองอย่างในประโยคนี้มีค่ามากกว่าที่คนส่วนใหญ่เขียนถึงฟอนต์ชุดนี้ อย่างแรกคือเขาระบุเครื่องมือชัดเจนว่า FontCreator ซึ่งเป็นโปรแกรมทำฟอนต์บนวินโดวส์ ไม่ใช่ FontLab และไม่ใช่ Fontographer อย่างที่สองคือเขาระบุต้นตอทางกายภาพของพื้นผิวเส้น

ประเด็นหลังสำคัญกว่า เพราะฟอนต์ดิสเพลย์ไทยจำนวนมากในยุคนั้นดูสึกหรอเพราะความสึกหรอกำลังเป็นแฟชั่น แต่ตัวนี้ดูสึกหรอเพราะเขากำลังบรรยายอาการเสียของปากกาด้ามหนึ่งอย่างเจาะจง เส้นที่ขาด ซ้อน และลากย้ำทับจึงเป็นบันทึกของอาการนั้นจริง ๆ ถ้าอยากเห็นว่าลายมือกลายเป็นฟอนต์ได้อย่างไร อ่านขั้นตอนทั้งหมดได้ที่คู่มือทำฟอนต์

ชื่อ SOS มาจากอะไร

ไม่มีแหล่งไหนอธิบาย และเราจะไม่เดาให้ f0nt.com ไม่ได้เผยแพร่คำอธิบายชื่อของ iannnnnSOS ไว้ที่ใดเลย แต่ประโยคท้ายสุดในโพสต์ของเขาเองคือสิ่งที่ใกล้เคียงคำอธิบายที่สุด และมันเป็นประโยคของเขา ไม่ใช่ของเรา เขาเขียนว่าตัวอักษรออกมา “เหมือนขอความช่วยเหลือชาวบ้าน” แล้วก็จบแค่นั้น เขาไม่ได้เขียนต่อว่า “เลยตั้งชื่อว่า SOS” และหน้านี้จะไม่ใส่คำนั้นเข้าไปในปากเขา

ภาพรวมของทั้งชุดใช้กติกาการตั้งชื่อแบบเดียวกันหมด คือชื่อเล่นของผู้ออกแบบบวกอักษรย่อภาษาอังกฤษตัวใหญ่สามตัวที่หยิบมาจากคลังคำสื่อและเทคโนโลยีของไทยในปี 2005 บางตัวเข้ากับงานออกแบบอย่างชัดเจน อย่างน้อยหนึ่งตัวเจ้าตัวยอมรับเองเป็นลายลักษณ์อักษรว่าตั้งมั่ว ๆ และอีกหลายตัวรวมถึง SOS ไม่มีคำอธิบายที่ตีพิมพ์ไว้เลย บทความรวมฟอนต์ที่บอกคุณว่าฟอนต์ชุดนี้ตั้งชื่อตามช่องทีวีหรือแบรนด์ คือการเติมช่องว่างด้วยการเดา ดูบัญชีคำพูดจริงทั้งหมดของเขาได้ที่หน้ารวมฟอนต์ iannnnn

รูปตัวอักษร — หัว เส้น และสัดส่วนที่วัดได้

iannnnnSOS เป็นฟอนต์ไทยมีหัว พยัญชนะทุกตัวที่ต้องมีหัวก็มีครบ แต่หัวเล็ก หลายตัวปิดวงไม่สนิท และวางอยู่บนเส้นที่น้ำหนักไม่สม่ำเสมอ ส่วนผสมนี้เองที่ทำให้มันมีพื้นผิวที่ไม่มีตัวไหนในชุดนี้เหมือน คืออ่านได้ว่าเป็นลายมือที่เขียนด้วยความฝืด ไม่ใช่ลายมือที่เขียนด้วยความเร็ว

ค่าที่อ่านออกมาจากไฟล์โดยตรง

ช่องว่างระหว่างตัวเลขสองชุดนี้คือรายละเอียดที่ใช้งานได้จริง กรอบ hhea สูงกว่ากรอบ typo อยู่มาก เพราะภาษาไทยต้องการที่ว่างเหนือและใต้เส้นฐานสำหรับสระบน สระล่าง และวรรณยุกต์ที่ซ้อนกัน และฟอนต์ยุค 2005 แก้ปัญหานี้ด้วยการทำกรอบให้ใหญ่ไว้ก่อน ผลคือถ้าคุณจัดระยะบรรทัดแบบชิดในโปรแกรมสมัยนี้ บรรทัดจะดูห่างกว่าขนาดตัวอักษรที่ตั้งไว้ ลองพิมพ์ข้อความของคุณเองดูก่อนวางกริดได้ที่เครื่องมือทดสอบฟอนต์ไทย

เทียบกับพี่น้องร่วมสำนัก iannnnn-DOG ปี 2021 คือลายมือชุดเดียวกันในเวอร์ชันเรียบร้อยและคุมได้ ส่วน iannnnn-HEN ปี 2025 คือเวอร์ชันร่าเริง SOS ไม่ใช่ทั้งสองอย่าง เทียบกับ Purisa ซึ่งเป็นฟอนต์ลายมือสาย TLWG ที่คนใช้ลินุกซ์ไทยคุ้นกันดี SOS หลวมกว่าและหยาบกว่ามาก ส่วนเทียบกับ Charmonman ก็คนละเรื่องเพราะ SOS ไม่มีความเป็นอักษรวิจิตรเลย ไล่ดูเพื่อนบ้านได้ที่ฟอนต์ลายมือไทย และฟอนต์ไทยมีหัว

พฤติกรรมของอักษรไทย และข้อจำกัดที่ต้องรู้ก่อนใช้

อักขระไทยครบถ้วน รหัสทุกตัวที่มีอยู่จริงในช่วง U+0E01 ถึง U+0E5B อยู่ครบใน cmap ไม่ขาดสักตัว รวมเลขไทย ๐ ถึง ๙ ครบสิบตัว แต่ฟอนต์นี้ไม่ประกาศสคริปต์ thai ใน OpenType เลย และนี่คือสิ่งสำคัญที่สุดที่ต้องรู้ก่อนเอาไปใช้ ตาราง GSUB ประกาศเฉพาะสคริปต์ latn พร้อมฟีเจอร์ liga ตาราง GPOS ประกาศเฉพาะ latn พร้อม kern ไม่มีสคริปต์ thai ในตารางใดเลย ไม่มีฟีเจอร์จัดตำแหน่งวรรณยุกต์ และไม่มีกลิฟรูปแบบสำรองสำหรับวรรณยุกต์บนพยัญชนะที่มีส่วนสูง

สิ่งที่ทำให้ภาษาไทยยังวางตัวถูกคือเรขาคณิตตายตัว สระและวรรณยุกต์ถูกวาดไว้ในตำแหน่งที่มันควรอยู่ แล้วกำหนดความกว้างเป็นศูนย์ ไม้หันอากาศ U+0E31 สระอิ U+0E34 สระอุ U+0E38 ไม้เอก U+0E48 และไม้โท U+0E49 วัดได้ 0 ทั้งหมด มันจึงซ้อนทับพยัญชนะตัวหน้าด้วยการวาง ไม่ใช่ด้วยการ shape นี่คือผลของแม่แบบ NP Naipol ซึ่งไฟล์ให้เครดิตไว้ใน nameID 10 ว่า This font used : NP NaipolTemplate : Version 2.000 พร้อมคำขอบคุณ B513DS!GN (Ekaluck Peanpanawate) และรายชื่อทีมงาน

ในปี 2005 เรขาคณิตตายตัวแบบนี้คือนวัตกรรม เพราะมันคือสิ่งที่ทำให้ฟอนต์ไทยตัวหนึ่งแสดงผลเหมือนกันทั้งใน Photoshop และ Microsoft Word ในปี 2026 มันกลายเป็นข้อจำกัดที่เห็นผลสองข้อ

• วรรณยุกต์บนพยัญชนะที่มีส่วนสูงมีระดับเดียว ไม่มีการแทนที่กลิฟเพื่อลดไม้เอกลงเมื่อวางบน ป ฝ ฟ หรือ ฬ ดังนั้นถ้าชนกันก็คือชนตามที่วาดไว้ แก้ด้วย shaping engine ไม่ได้ ถ้าคุณกำลังไล่แก้ปัญหาสระวรรณยุกต์วางผิดที่ในงานจริง อ่านการวินิจฉัยทีละกรณีได้ที่สระลอย สระจม สาเหตุจริงและวิธีแก้
• ตาราง GDEF ผิดรูปแบบ ค่า GlyphClassDef ใช้รูปแบบที่ 0 ซึ่งไม่ใช่รูปแบบที่ถูกต้องตามข้อกำหนด OpenType เพราะข้อกำหนดนิยามไว้แค่รูปแบบ 1 และ 2 fontTools จึงแจ้งว่า Unknown ClassDef format: 0 เวลาเปิดไฟล์ โปรแกรมแสดงผลส่วนใหญ่ข้าม GDEF นี้ไปแล้วทำงานต่อได้ แต่ระบบตรวจสอบฟอนต์หรือระบบ subset ที่เข้มงวดอาจไม่ยอม

สรุปคือใช้ iannnnnSOS อย่างฟอนต์ดิสเพลย์ คือพาดหัว คำบรรยายภาพ บรรทัดสั้น ๆ ถ้าต้องการเนื้อความไทยยาว ๆ ในระบบที่คาดหวัง shaping สมัยใหม่ ให้เลือกจากฟอนต์ไทยฟรี ที่ออกแบบมาเพื่องานนั้นโดยตรง

ไฟล์ที่คุณโหลดวันนี้คือเวอร์ชันรื้อใหม่เดือนพฤศจิกายน 2005

iannnnnSOS ขึ้นหน้าเว็บวันที่ 27 มกราคม 2005 แต่ไฟล์ TTF ที่แจกอยู่ทุกวันนี้ถูกสร้างเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2005 และแก้ไขล่าสุด 4 พฤศจิกายน 2005 เพราะผู้ออกแบบรื้อทำฟอนต์ทั้งชุดใหม่ในฤดูใบไม้ร่วงปีนั้นและประกาศไว้ต่อสาธารณะ สตริงเวอร์ชันในไฟล์อ่านว่า Version 2.000 2005 initial release ซึ่งเป็นรุ่นของแม่แบบ ไม่ใช่วันที่โพสต์

ประกาศของเขาอยู่บนหน้าเผยแพร่ iannnnnISO

ป.ล.ใครเคยโหลดฟอนต์ไอ้แอนนนนน (2005) ไป ผมอัปเกรดและแก้ไขตำหนิมันเมื่อ 20 พ.ย.48 ครับ ดังนั้นตัวไหนที่โหลดไปก่อนอาจจะมีไม่สมบูรณ์อยู่บ้าง ยังไงลบของเก่าทิ้งไปแล้วดูดของใหม่เข้าไปแทนโลด !!

เวลาที่ฝังอยู่ในไฟล์ตรงกับคำพูดของเขาพอดี ดังนั้นถ้าคุณมีฟอนต์ตัวนี้ค้างอยู่ในโฟลเดอร์งานเก่าตั้งแต่ก่อนหน้านั้น มันไม่ใช่ไฟล์เดียวกับที่ f0nt.com แจกอยู่ตอนนี้ ลบทิ้งแล้วโหลดใหม่ตามที่เจ้าตัวบอก ในชุดนี้ iannnnnTKO เป็นตัวเดียวที่ลงรายการก่อนรอบรื้อแล้วยังแจกไฟล์เดิมอยู่ และไฟล์ของมันต่างจากตัวอื่นอย่างวัดได้เพราะเหตุนี้ ส่วน iannnnnMTV ก็ไม่เคยถูกรื้อเช่นกัน แต่เพราะมันเพิ่งถูกสร้างครั้งแรกในเดือนตุลาคม 2005 หลังรอบรื้อเริ่มไปแล้ว

สัญญาอนุญาต — ใช้ทำมาหากินได้จริงไหม

ได้ หน้าเผยแพร่มีตรา “ใช้งานเชิงพาณิชย์ได้ฟรี” ของ f0nt.com และหน้าสัญญาอนุญาตของเว็บตอบคำถามเรื่องการใช้เชิงพาณิชย์ตรง ๆ ว่า “ได้จ้ะ เอาเลย” ตรานั้นลิงก์ไปยังหมวดใช้งานเชิงพาณิชย์ได้ฟรี ซึ่งนิยามตัวเองว่า “ฟอนต์ที่ผู้สร้างสรรค์อนุญาตให้นำไปใช้ทำมาหากินได้” และหน้าเผยแพร่ระบุกลไกไว้ชัดว่า “ข้อตกลง: คลิกดาวน์โหลด = ยอมรับสัญญาอนุญาต”

ตัวผู้ออกแบบเองพูดไว้เป็นบุคคลที่หนึ่งในประวัติที่แสดงอยู่บนหน้าเผยแพร่ของเขาทุกหน้า “ฟอนต์จาก iannnnn แจกฟรีตลอดไป เอาไปใช้ทำมาหากินได้เลยครับ”

ข้อห้ามสามข้อเป็นของจริง และเข้มกว่าสัญญาอนุญาต SIL Open Font License ที่คุมฟอนต์ไทยฟรี ส่วนใหญ่

• ห้ามเอาไฟล์ฟอนต์ไปขาย ข้อความคือ “ไม่อนุญาตให้นำ ‘ไฟล์ฟอนต์’ ไปขาย เว้นแต่จะเป็นการแนบไฟล์ติดไป…แต่ไม่ใช่เพื่อการขายฟอนต์เป็นหลัก” การแนบไฟล์ไปเพื่อให้งานส่งมอบแสดงผลถูกต้องทำได้ แต่ขายตัวฟอนต์เป็นสินค้าไม่ได้
• ห้ามนำไปโฮสต์ซ้ำ เมื่อถามว่าเอาไฟล์ไปแจกต่อที่อื่นได้ไหม คำตอบคือ “ไม่ได้จ้ะ” ส่วนรายละเอียดฟอนต์และภาพตัวอย่างเผยแพร่ซ้ำได้ แต่ต้องทำลิงก์กลับมายังหน้าดาวน์โหลด นี่คือเหตุผลที่ลิงก์ดาวน์โหลดในหน้านี้ชี้ไปที่ f0nt.com เท่านั้น ไม่ใช่ไฟล์สำรองที่ไหน
• ดัดแปลงเพื่อแจกจ่ายต่อต้องขออนุญาต ดัดแปลงเพื่อใช้ส่วนตัวทำได้ แต่ถ้าดัดแปลงเพื่อเอาไปแจกจ่ายต่อ ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของฟอนต์ก่อน

มีจุดที่ต้องพูดตรง ๆ เพราะมันอยู่ในไฟล์ที่คุณโหลด ช่องสัญญาอนุญาตในตาราง name คือ nameID 13 เขียนว่า For educations used only. ซึ่งไม่ตรงกับที่เว็บระบุ สตริงนี้ติดมากับแม่แบบ NP Naipol ที่ให้เครดิตไว้ในช่องถัดขึ้นไปสองช่องในไฟล์เดียวกัน และสัญญาอนุญาตของ f0nt.com ให้ข้อตกลงอื่นมีน้ำหนักเหนือกว่าเฉพาะเมื่อข้อตกลงนั้นแสดงอยู่ในหน้าดาวน์โหลด หรืออยู่ในไฟล์เอกสารที่แนบมากับฟอนต์ ในกรณีนี้หน้าดาวน์โหลดระบุการให้สิทธิ์ไว้ชัด ส่วนไฟล์บีบอัดมีแต่ไฟล์ .ttf ไม่มีเอกสารใด ๆ

เราจึงอ่านว่าการให้สิทธิ์บนหน้าเผยแพร่มีผลบังคับ และค่า fsType ในไฟล์คือ 8 (Editable embedding) ซึ่งอนุญาตให้ฝังในเอกสารและแปลงเป็นเว็บฟอนต์ได้ในระดับไฟล์อยู่แล้ว นี่คือการตีความ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กรณีที่ยากกว่านี้คือ iannnnnTKO ซึ่งมีสัญญาอนุญาตฝังในไฟล์เป็นภาษาอังกฤษห้าข้อและขัดกับเว็บชัดเจนกว่า ดูตารางเปรียบเทียบเต็ม ๆ ได้ที่หน้ารวมฟอนต์ iannnnn และดูหลักการทั่วไปที่คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย

ดาวน์โหลด iannnnnSOS ได้ที่ไหน

โหลดจากหน้าเผยแพร่ iannnnnSOS บน f0nt.com ซึ่งเป็นแหล่งเดียวที่สัญญาอนุญาตยอมให้ใครก็ตามชี้ไปหา ปุ่มบนหน้านั้นชี้ไปที่ https://www.f0nt.com/?dl_name=iannnnn/2005_iannnnnSOS.zip แล้วส่งต่อไปยังไฟล์จริง เมื่อทดสอบโหลดวันที่ 29 สิงหาคม 2026 ได้ไฟล์บีบอัดขนาด 62,597 ไบต์ ภายในมีไฟล์เดียวคือ 2005_iannnnnSOS.ttf

ในไฟล์บีบอัดไม่มีเอกสารสัญญาอนุญาตแนบมาเลย ไม่มี LICENSE ไม่มี OFL.txt ไม่มี README เงื่อนไขอยู่บนหน้าเผยแพร่และหน้าสัญญาอนุญาตของ f0nt.com เท่านั้น ไม่ได้อยู่ในไฟล์ ติดตั้งตามปกติ คือแตกไฟล์แล้วคลิกขวาที่ไฟล์ .ttf เลือก Install บนวินโดวส์ หรือดับเบิลคลิกแล้วกด Install Font ใน Font Book บนแมค

จับคู่กับฟอนต์อะไรดี

ใช้กับบรรทัดที่ต้องการเสียงดัง แล้วจัดที่เหลือด้วยฟอนต์เนื้อความ เพราะลายมือหยาบน้ำหนักเดียวรับลำดับชั้นทั้งงานไม่ไหว งานที่เข้าทาง

• โปสเตอร์ ใบปลิว และอาร์ตเวิร์กงานดนตรีที่ต้องการความเร่งร้อนมากกว่าความเนี้ยบ
• ตัวอักษรในการ์ตูนและซีน โดยเฉพาะบทพูดที่ตะโกนหรือฝืน ๆ
• แพ็กเกจจิงและของที่ระลึกที่ต้องการกลิ่นงานทำมือแบบต้านความเป็นองค์กร
• พาดหัวงานนักศึกษา แคมเปญ และงานที่ตั้งใจให้ดูไม่เงา

ที่ไม่เหมาะคือเนื้อความ งาน UI แบบฟอร์ม เอกสารราชการและเอกสารองค์กร รวมถึงงานที่ตั้งขนาดต่ำกว่าราว 18 พิกเซล เพราะเส้นที่ขาดจะเลิกอ่านเป็นพื้นผิวแล้วกลายเป็นความผิดพลาดของการแสดงผลแทน จัดเนื้อความด้วย Sarabun ซึ่งเป็นฟอนต์เนื้อความมาตรฐานสายสัญญาอนุญาตเปิด แล้วให้ SOS รับเฉพาะพาดหัว

ถ้าอยากได้ลายมือที่เรียบร้อยกว่าจากผู้ออกแบบคนเดียวกัน iannnnn-DOG และ iannnnn-HEN เป็นตระกูลหลายน้ำหนักที่ทำในยุคปัจจุบัน ส่วนถ้าอยากได้แรงกระแทกมากกว่าและอ่านง่ายน้อยกว่า iannnnnTKO คือฟอนต์เสียงเอฟเฟกต์จากเดือนเดียวกัน

ชื่อเรียกและคำค้นที่ใช้กัน

ทุกคำด้านล่างหมายถึงฟอนต์ตัวเดียวกัน และควรพามาที่หน้านี้

• iannnnnSOS — ชื่อบนหน้าเผยแพร่ ตัว n ห้าตัว
• iannnnn SOS และ iannnnnsos — แบบเว้นวรรคและแบบตัวพิมพ์เล็ก
• 2005_iannnnnSOS — ชื่อฟอนต์ภายในไฟล์ (nameID 1) และชื่อไฟล์ในไฟล์บีบอัด
• 2005_iannnnnSOS.zip — ชื่อไฟล์บีบอัดบน f0nt.com
• ฟอนต์ iannnnnSOS และ โหลดฟอนต์ SOS — คำค้นภาษาไทย
• ฟอนต์ไอ้แอนนนนน — ชื่อเล่นของผู้ออกแบบในภาษาไทย
• ฟอนต์ 2005 — คำค้นของทั้งชุด ตอบไว้ที่หน้ารวมฟอนต์ iannnnn
• ปรัชญา สิงห์โต และ Prachya Singhto — ชื่อผู้ออกแบบทั้งสองภาษา

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ August 2026