ฟอนต์ไทย · OFL

Kodchasan

คชสาร · TH Kodchasan

โดย Narongsak Chaiwong

Typography & Licensing Specialist, ThaiGraph · 13 มิถุนายน 2569 · ปรับปรุง 5 สิงหาคม 2569

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ August 2026

Kodchasan คืออะไร และ Kodchasan กับ TH Kodchasan ต่างกันไหม

Kodchasan (คชสาร) คือฟอนต์ไทยแบบมีหัวสายลำลองที่จำลองลายมือวัยรุ่น ออกแบบโดย กัลย์สุดา เปี่ยมประจักพงษ์ แจกฟรีบน Google Fonts ตั้งแต่ 22 สิงหาคม 2018 มี 6 น้ำหนักพร้อมอิตาลิกครบทุกน้ำหนัก รวม 12 สไตล์ ภายใต้ SIL Open Font License เป็นแบบตัวอักษรเดียวกับ TH Kodchasan ในชุด 13 ฟอนต์แห่งชาติ ต่างกันแค่รุ่นไฟล์ที่แจกจ่าย

ปี 2007 สำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ (SIPA) เปิดตัว 13 ฟอนต์ฟรีสำหรับประชาชนและหน่วยงานรัฐ — โครงการเดียวกับที่ให้กำเนิด TH Sarabun PSK บรรพบุรุษของ Sarabun ทุกวันนี้ TH Kodchasan คือตัวลำลองของชุดนั้น ภายหลัง Cadson Demak เตรียมตระกูลนี้ขึ้น Google Fonts พร้อมขยายช่วงน้ำหนักเป็นหกระดับ

ในทางปฏิบัติแปลว่า ถ้าเทมเพลตเอกสารราชการระบุชื่อฟอนต์ว่า “TH Kodchasan” ให้ใช้ไฟล์รุ่น SIPA เพราะชื่อตระกูลภายในไฟล์ต่างจากรุ่น Google Fonts แต่ถ้าคุณเริ่มงานใหม่ ให้ใช้รุ่น Google Fonts เพราะมีน้ำหนักให้เลือกมากกว่าและได้รับการดูแลต่อเนื่อง

คำอธิบายโครงการวางโทนไว้ตรงไปตรงมา: ฟอนต์นี้ “ให้รสความน่ารักแต่ไม่เล่นจนตลก” มันคือลายมือที่ผ่านโรงเรียนมาแล้ว — ควบคุมได้ อ่านง่าย และนุ่มนิด ๆ

คชสาร แปลว่าอะไร

คชสาร (อ่านว่า คด-ชะ-สาน) เป็นคำนามในภาษาไทย แปลว่า ช้าง เป็นคำวรรณคดีที่ประกอบจาก “คช” ซึ่งแปลว่าช้าง รวมกับ “สาร” ไม่ใช่คำที่แต่งขึ้นเพื่อตั้งชื่อฟอนต์ แต่เป็นคำไทยที่มีใช้อยู่ก่อนแล้ว

คำนี้อยู่ในกลุ่มคำไวพจน์ของ “ช้าง” ในภาษาไทยซึ่งมีอยู่หลายคำ เช่น กุญชร คชาชาติ และ ไอยรา การเลือกคำวรรณคดีมาตั้งชื่อฟอนต์เป็นแนวทางเดียวกับฟอนต์อื่นในชุดฟอนต์แห่งชาติที่ใช้คำไทยมีความหมายแทนคำทับศัพท์

ถ้าคุณค้นหาคำว่า “คชสาร แปลว่า” แล้วมาเจอหน้านี้ — ความหมายคือช้าง ส่วนที่เหลือของหน้านี้เป็นเรื่องฟอนต์ที่ใช้ชื่อเดียวกัน

Kodchasan ฟรีจริงไหม ใช้เชิงพาณิชย์ได้ไหม

ฟรีจริง และใช้เชิงพาณิชย์ได้เต็มรูปแบบ Kodchasan เผยแพร่ภายใต้ SIL Open Font License ซึ่งอนุญาตให้ใช้ในงานขาย ฝังบนเว็บ ฝังในแอป ดัดแปลง และรวมไปกับสินค้าได้ โดยไม่ต้องจ่ายเงินและไม่ต้องติดต่อผู้ออกแบบ ข้อมูลบนหน้าคลัง Google Fonts อย่างเป็นทางการยืนยันสัญญาอนุญาต OFL

ข้อควรระวัง: เว็บรวมฟอนต์ต่างประเทศหลายแห่งระบุข้อมูล Kodchasan ไว้ผิด โดยขึ้นว่าเป็นฟอนต์ “free for personal use” และให้ติดต่อผู้ออกแบบก่อนใช้เชิงพาณิชย์ บางแห่งยังใส่ชื่อผู้ออกแบบผิดเป็นบริษัทอื่นด้วย ข้อมูลเหล่านั้นไม่ถูกต้อง — Kodchasan อยู่ในคลัง OFL ของ Google Fonts (โฟลเดอร์ ofl/kodchasan) มาตั้งแต่ปี 2018 และไฟล์โครงการบน GitHub มาพร้อมไฟล์ OFL

เงื่อนไขเดียวของ OFL คือข้อความสัญญาอนุญาตต้องติดไปกับไฟล์ฟอนต์เมื่อส่งต่อไฟล์ และห้ามขายไฟล์ฟอนต์เปล่า ๆ การขายงานที่ทำด้วยฟอนต์ — บรรจุภัณฑ์ หนังสือเรียน แอป เทมเพลต — ทำได้ทั้งหมด ถ้าดัดแปลงไฟล์แล้วเผยแพร่ต่อ ต้องเปลี่ยนชื่อฟอนต์และคงสัญญาอนุญาต OFL ไว้ เปรียบเทียบเงื่อนไขกับฟอนต์ไทยเชิงพาณิชย์ได้ที่คู่มือสัญญาอนุญาตฟอนต์ไทย

น้ำหนักทั้งหมด — Kodchasan Bold และ SemiBold

Kodchasan มี 6 น้ำหนัก และทุกน้ำหนักมีอิตาลิกแท้ รวมเป็น 12 สไตล์ ทั้งหมดอยู่ในไฟล์ดาวน์โหลดชุดเดียวกัน ไม่ต้องหาไฟล์ Bold หรือ SemiBold แยกต่างหาก:

สิบสองสไตล์เป็นช่วงที่กว้างมากสำหรับฟอนต์กลิ่นลายมือ อิตาลิกที่มาครบทุกน้ำหนักให้นักออกแบบงานบรรณาธิการมีสไตล์เน้นใช้ภายในตระกูลเดียวโดยไม่ต้องพึ่งฟอนต์ที่สอง

ไม่มีบิลด์ variable font คลัง Google Fonts มีเฉพาะไฟล์ TTF แบบสแตติก 12 ไฟล์ ขนาดราว 99–107 KB ต่อไฟล์ แต่ละน้ำหนักจึงโหลดแยกไฟล์

วิธีดาวน์โหลดและติดตั้ง Kodchasan

Kodchasan ดาวน์โหลดฟรีจาก Google Fonts: ZIP ตระกูลเดียวบรรจุหกน้ำหนักและหกอิตาลิกครบ ไม่ต้องสมัครสมาชิก ไม่มีค่าใช้จ่าย สามช่องทาง:

1. ZIP จาก Google Fonts — เปิดหน้า specimen ของ Kodchasan กด “Get font” แล้วดาวน์โหลด ZIP ของตระกูล
2. ฝังผ่าน CSS — โหลด https://fonts.googleapis.com/css2?family=Kodchasan:ital,wght@0,400;0,700;1,400&display=swap ในแท็ก <link> (เพิ่มคู่น้ำหนักตามต้องการ) แล้วตั้ง font-family: 'Kodchasan', sans-serif;
3. ซอร์สบน GitHub — คลัง cadsondemak/Kodchasan เก็บไฟล์โครงการภายใต้ OFL-1.1

โหลดจากสองแหล่งนี้เท่านั้นจึงจะได้ไฟล์รุ่นล่าสุดพร้อมสัญญาอนุญาตที่ถูกต้อง เว็บรวมฟอนต์ที่สามมักให้ไฟล์รุ่นเก่ากว่าและระบุสัญญาอนุญาตผิดตามที่อธิบายไว้ข้างบน

วิธีติดตั้งบน Windows และ macOS อยู่ในกล่องดาวน์โหลดด้านบนของหน้านี้ ถ้าอยากลองกับข้อความของคุณเองก่อน ใช้เครื่องมือทดสอบฟอนต์ไทย

การออกแบบตัวอักษรและโทน

Kodchasan เก็บโครงสร้างมีหัวของการเขียนไทยทางการไว้ครบ แต่ทำให้กลมและผ่อนคลายขึ้น เหมือนลายมือสมุดจดเรียบร้อยของวัยรุ่นที่ลดความแข็งของแบบเรียน หัวกลมบน ม ภ และ บ ยังปิดสนิทเป็นวงกลม เส้นหนาเดียวสม่ำเสมอและเด้งเบา ๆ แทนที่จะตรงเป็นไม้บรรทัด

คลังของ Cadson Demak บรรยายว่ามี “กลิ่นลายมือแบบผู้หญิงเล็กน้อย” ที่ทำให้หน้าตา “อ่อนโยนและพูดจาเบาลง” ซึ่งตรงกับที่เห็นบนหน้ากระดาษ: ปลายเส้นม้วนนิด ช่องไฟภายในกว้าง ไม่มีอะไรแหลมคม

เทียบกับ Itim แล้ว Kodchasan มีวินัยกว่า — ใกล้การบ้านที่ตั้งใจเขียนมากกว่าลายปากกาเมจิก เทียบกับ Sriracha ก็สไตล์จัดน้อยกว่าและอ่านเป็นเนื้อความต่อเนื่องได้ง่ายกว่า และต่างจาก Charmonman ตรงที่ Kodchasan ไม่ใช่ฟอนต์อักษรวิจิตร จึงใช้เป็นเนื้อความได้จริง

ละตินวาดในทะเบียนกลมเขียนมือแบบเดียวกัน สื่อสำหรับเด็กสองภาษาจึงคงน้ำเสียงเดียวข้ามสคริปต์ได้

การใช้งานที่เหมาะสม

Kodchasan เหมาะกับคอนเทนต์สำหรับเด็กและวัยรุ่น และแบรนด์ที่ต้องการความเข้าถึงง่ายแบบไทยโดยไม่เสียความอ่านง่าย โจทย์ที่เหมาะ:

• สื่อการเรียน แบบฝึกหัด และแอปการศึกษาสำหรับนักเรียนไทย
• บรรจุภัณฑ์ขนม ของหวาน และชานมไข่มุกในทะเบียนน่ารักแต่เรียบร้อย
• แคมเปญเยาวชน ค่ายฤดูร้อน และโครงการหลังเลิกเรียน
• ตัวอักษรการ์ตูนและกราฟิกโซเชียลลำลองเมื่อ Itim หลวมเกินไป
• ประกาศแบบไม่เป็นทางการที่ยังต้องอ่านง่าย เช่น บอร์ดกิจกรรมและใบปลิวชุมชน

ที่ไม่เหมาะ: อัตลักษณ์องค์กร เอกสารกฎหมายหรือราชการ (TH Sarabun PSK คือตัวเลือกตามระเบียบ) และงานหรูทุกชนิด กลิ่นลายมือกำหนดเพดานความทางการไว้ เนื้อความยาวเกินสองสามย่อหน้าก็ล้า — ความเด้งที่มีเสน่ห์ในพาดหัวจะสะสมจนหนักเมื่อเต็มหน้า

การจับคู่

Kodchasan ทำงานได้ดีที่สุดในฐานะชั้นบุคลิกเหนือตระกูลเนื้อความเรียบ ๆ สามคู่:

• Sarabun — พี่น้องร่วมโครงการ SIPA เป็นเนื้อความกลางใต้หัวข้อ Kodchasan
• Noto Sans Thai — เนื้อความปลอดภัยสำหรับแอปและอินเทอร์เฟซ e-learning
• Kodchasan กับตัวเอง — หัวข้อ Bold เนื้อความ Regular คำอธิบายภาพ Italic ตระกูลไทยฟรีไม่กี่ตัวที่ทำหนังสือเด็กทั้งเล่มได้ลำพัง และนี่คือหนึ่งในนั้น

ฟอนต์ไทยลายมือฟรีตัวอื่นที่ควรเทียบก่อนตัดสินใจ ดู Charm และหมวดฟอนต์ไทยลายมือทั้งหมด

ชื่อเรียกและการสะกดที่พบบ่อย

ทุกชื่อด้านล่างหมายถึงฟอนต์เดียวกัน:

• Kodchasan — ชื่อบน Google Fonts
• TH Kodchasan — ชื่อในชุดฟอนต์แห่งชาติและในเทมเพลตเอกสารราชการ
• คชสาร — ชื่อไทย แปลว่าช้าง
• TH Kodchasal / Kodchasarn / Kotchasan — การสะกดผิดที่พบบ่อย ทั้งหมดหมายถึงฟอนต์นี้
• Kodchasan Bold / SemiBold — น้ำหนักในตระกูล ทั้งคู่มาพร้อมชุดดาวน์โหลดเดียวกัน

สัญญาอนุญาต

Kodchasan เผยแพร่ภายใต้ SIL Open Font License: ฟรีสำหรับการใช้เชิงพาณิชย์ ดัดแปลง และฝังในผลิตภัณฑ์ โดยเก็บข้อความ OFL ไว้กับไฟล์ ครอบคลุมงานพิมพ์บรรจุภัณฑ์ แอป และหนังสือเรียนตีพิมพ์เหมือนกันหมด ตรวจสอบได้ที่หน้า specimen บน Google Fonts หรือคลังบน GitHub

ไฟล์ต้นฉบับ SIPA ปี 2007 ยังดาวน์โหลดแยกได้และแจกฟรีเช่นกัน แต่บิลด์บน Google Fonts คือเวอร์ชันที่ได้รับการดูแลต่อเนื่องและมีน้ำหนักครบกว่า ดูฟอนต์ไทยฟรีตัวอื่นที่ตรวจสอบสัญญาอนุญาตแล้วทั้งหมดที่หมวดฟอนต์ไทยฟรี

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ August 2026